ଇତି ପୃଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିଜେନାଥ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବଦେବୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଯମେଵ କୃତଃ ପ୍ରଶ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁ ତତଃ ପରମ୍
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ—
କୃତୋ ଦୁର୍ଵାସସା ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵତା ତୁ ତତଃ ପରମ୍
ପରେ ଦୁର୍ବାସା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ।
ମମୋପଦେଶୋ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରଥିତୋ ଽସ୍ତୁ ଵରୋ ମମ
ମୋର ଉପଦେଶ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ; ଏହି ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ।
ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଲଯାନାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାମପି କାରକଃ
ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟର କାରଣ।
ତ୍ରିମୂର୍ତିସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତୀତୋ ଗୁଣହୀନୋ ଗୁଣାଶ୍ରଯଃ
ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି, ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଗୁଣ ନଥିବା, କିନ୍ତୁ ଗୁଣମାନଙ୍କର ଆଧାର।
ଏଵଂ ଭୂତସ୍ଯ ମେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ରିଜଗଦ୍ରୂପଧାରିଣଃ
ଏଭଳି ମୁଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତିନି ଜଗତ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।
ମମ ପ୍ରଧାନଂ ଯଦ୍ରୂପଂ ସର୍ଵଲୋକଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ହେଉଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣମାନଙ୍କର ମୂଳ।
ଏଵମେଵ ତଯୋର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ତେ ଉଭେ କିମୁ
ଏଭଳି ଦୁଇଟିକୁ ଜାଣିଲେ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କଣ ଅଛି?
ତ୍ଯାଗୈର୍ଦୁଷ୍କର୍ମନାଶାନ୍ତେ ମୁକ୍ତିରାଶ୍ଵେଵ ଲଭ୍ଯତେ
ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା, ଦୁଷ୍କର୍ମ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଅନ୍ଯତ୍ସର୍ଵଜଗଦ୍ରୂପଂ କର୍ମଭୋଗପରାକ୍ରମମ୍
ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ରୂପ, କର୍ମ, ଭୋଗ ଓ ଶକ୍ତିର କ୍ଷେତ୍ର।
ଦୁସ୍ତରସ୍ତୁ ତଯୋସ୍ତ୍ଯାଗଃ ସକଲୈରପି ତାପସ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟିର ତ୍ୟାଗ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅନପାଯଂ ଚ ସୁଗମଂ ସଦସତ୍କର୍ମଗୋଚରମ୍
ତଥାପି ଏକ ଅଚୁକ ଓ ସହଜ ଉପାୟ ଅଛି, ଯାହା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ।
ଆତ୍ମୈକ୍ଯେନୈଵ ଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଗ୍ରଦାଯକମ୍
ଆତ୍ମା ସହ ଏକତାର ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଯଦ୍ରୂପଧ୍ଯାନମାତ୍ରେଣ ଦୁଷ୍କୃତଂ ସୁକୃତାଯତେ
ସେ ରୂପର ସ୍ମରଣ କେବଳ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ କର୍ମ ମଧୁର କର୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
ନ ତେ ସଂସାରିଣୋ ନୂନଂ ମୁକ୍ତା ଏଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁରେ ବନ୍ଧା ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧାନାମର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଽଭଵତ୍
ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଇଶ୍ୱର ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ହେଲେ।
ତସ୍ମାଦଶେଷଲୋକାନାଂ ତ୍ରିପୁରାରାଧନଂ ଵିନା
ଏହିକାରଣରୁ, ତ୍ରିପୁରାଙ୍କର ପୂଜା ବିନା କୌଣସି ଲୋକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତନ୍ମନାସ୍ତଦ୍ଗତପ୍ରାଣସ୍ତଦ୍ଯାଜୀ ତଦ୍ଗତେହକଃ
ଯେଉଁମାନେ ମନ, ପ୍ରାଣ, କାୟା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ନିବେଶିତ କରନ୍ତି—
ଏତଦ୍ରହସ୍ଯମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵେଷାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲିଦିଆଯାଇଛି।
ତ୍ଵନ୍ମୁଖାଂଭୋଜତୋ ଽଵାପ୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ଯାନ୍ତୁ ପରାତ୍ପରାମ୍
ତୁମର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁଖରୁ ଏହା ପାଇ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରୁନ୍।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ସେ ଶିର ନମାଇ, ପୁନି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କିଂଵିହାରଂ କିଂପ୍ରଭାଵମେତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କର ଖେଳା ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସିଯଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ତୁମେ ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହଁ, ସେ ସବୁ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ପୁରତଃ କୁମ୍ଭଜାତସ୍ଯ ମୁନେରନ୍ତରଧାଦ୍ଧରିଃ
କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ହଯଗ୍ରୀଵେଣ ମୁନିନା ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ହୟଗ୍ରୀବ ମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ହଯାନନମୁପାଗତ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯଂ ସମବ୍ରଵୀତ୍
ହୟାନନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—
ଲୋକାଭ୍ଯୁଦଯହେତୁର୍ହି ଦର୍ଶନଂ ହି ଭଵାଦୃଶାମ୍
ଲୋକମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ, ତୁମପରି ମହାନ୍ଭାବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏକମାତ୍ର କାରଣ।
ଵିହାରଶ୍ଚୈଵ ମୁଖ୍ଯା ଯେ ତାନ୍ନୋ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଖେଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ ସବିସ୍ତାରେ କହ।
ଧ୍ଯାନୈକଦୃଶ୍ଯା ଧ୍ଯାନାଙ୍ଗୀ ଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ହୃଦଯାସ୍ପଦା
ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନର ଆଧାର, ହୃଦୟରେ ବସିଥାନ୍ତି।