ତସ୍ମାଦକ୍ଷରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ସାମ୍ଯେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ସେହିପାଇଁ ଅବିନାଶୀ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଗୁଣମୟ ଅବସ୍ଥା ସମତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।
ତତଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ଵ୍ଯକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ସେଠାରୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦୁଇଁଜଣ ସହିତ ପ୍ରକଟ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ମହଦାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚବିଶିଟି ଗୁଣମୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି ।
ଆଦିଦେଵଃ ପ୍ରଧାନସ୍ଯାନୁଗ୍ରହାଯ ପ୍ରଜକ୍ଷତେ
ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଦେବତା ପ୍ରକଟ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଅନାଦିସଂଯୋଗଯୁତୌ ସର୍ଵଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମେଵ ଚ
ଅନାଦି ସଂଯୋଗରେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଓ ସମସ୍ତେ, ସତ୍ୟରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ।
ଅପ୍ରତ୍ଯଯମମୋଘଂ ଚ ସ୍ଥିତାଵୁଦକମତ୍ସ୍ଯଵତ୍
ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଅବିଫଳ, ପାଣି ଓ ମାଛ ପରି ସଦା ଏକାଠି ରହନ୍ତି ।
ଅଜ୍ଞା ଗୁଣୈଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋ ଽଭିଧୈଃ
ଅଜ୍ଞାନ ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମ ନାମରେ ଜଣା ପ୍ରକୃତି ଗୁଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ଵିଶେଷତାଂ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯତାଂ ଚ ଯାତି ଗୁଣାଵସାନୌଷଧିଭିର୍ମନୁଷ୍ଯଃ
ଗୁଣମାନଙ୍କର ପରିଣତି ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ବିଶେଷତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵତମୋଵ୍ଯକ୍ତା ଵିଧର୍ମାଣଃ ପରସ୍ପରମ୍
ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପରସ୍ପର ଭିନ୍ନ ସ୍ୱଭାବର ।
ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯକରଣା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଽଭିମାନିନଃ
ଯେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ନେଇ ଜନ୍ମନ୍ତି, ସେମାନେ ଅହଂକାର ରଖନ୍ତି ।
ପ୍ରାକ୍ସୃତୌ ଯେ ତ୍ଵସୁଵହାଃ ସାଧକାଶ୍ଚାପ୍ଯସାଧକାଃ
ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ବହନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ କେହି ସକ୍ଷମ ଓ କେହି ଅସକ୍ଷମ ।
କାର୍ଯାଣି ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଓ ପୁନି ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ ।
ଆରପ୍ସଂତେ ହି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵରେଣାନୁଗ୍ରହେଣ ଵା
ନିଶ୍ଚୟରୂପେ, ସେମାନେ ଆପସରେ ଚାହିଁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଉପକାରରେ ଏକାଉଁଠି ଆସନ୍ତି।
ଗୁଣାସ୍ତଂ ପ୍ରତିଧୀଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ
ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠାରେ ଲଗାଯାଏ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ତାହାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ।
ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ ସେଇ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣିପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ
ସେଠି ମନ ଲଗାଇ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ସେ ତାହାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ।
ଵିପ୍ରଯୋଗଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ଗୁଣେଭ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ଭୂତମାନଙ୍କର ବିଚ୍ଛେଦ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ହୁଏ।
ସମାସାଦେଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଥ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଜାଯତେ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ
ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଠାରୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ସୃଜତେ ସ ପୁନର୍ଲୋକାନଭିମାନ ଗୁଣାତ୍ମକାନ୍
ସେ ପରେ ଗୁଣ ଓ ଅଭିମାନ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଯୁଗପତ୍ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଭୂତାନ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ଏକେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଯାନ୍ତି।
କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତୋ ଵୋ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ତଥୈଵାପ୍ଯୁପଧାର୍ଯତାମ୍
ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି, ସେଇଭଳି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ତସ୍ମିନ୍ସତ୍ରେ ଽଵଭୃଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକମୃଷଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି
ସେ ସତ୍ରରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହାନାଯୁଷୋଂଽତେ କୃତାର୍ଥାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୋଦଧ୍ଵମେଵମ୍
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, କାମନା ପୂରଣ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପାଇ, ଏଭଳି ଆନନ୍ଦ କର।
ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାଵଭୃଥସ୍ନାତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସର୍ଵେ ତୁ ସତ୍ରିଣଃ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଯୁଷୋଂଽତେ ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତାରଃ ସ୍ଥ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ।
ଅନୁଷଙ୍ଗ ଉପୋଦ୍ଧାତ ଉପସଂହାର ଏଵ ଚ
ଏଠି ସଂଯୋଗ, ଉପକ୍ରମ ଓ ଉପସଂହାର ଅଛି।
ଉଵାଚ ଭାଗଵାନ୍ସକ୍ଷାଦ୍ଵାଯୁଲୋକହିତେ ରତଃ
ବାୟୁଲୋକର ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ପୂଜ୍ୟଜନ କହିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦଂ ଚ ସଂସିଦ୍ଧଂ ଭୂତୋତ୍ପତ୍ତିଲଯାନ୍ଵିତମ୍
ସେଇ କୃପା, ସଫଳ ହୋଇ, ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ସହିତ ଅନ୍ୱିତ।
ସମ୍ଯଗ୍ଵିଦିତ୍ଵା ମେଧାଵୀ ନ ମୋହମଧିଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଏହାକୁ ଠିକ୍ଭଳି ବୁଝେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟ ମୋହରେ ପଡ଼େନାହିଁ।