ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ ସମୁଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ କୀର୍ତ୍ଯତେ
ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚାହ୍, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଚୌକପାଦୁପସ୍ଥୋ ଯଃ ସ ଵୈ ଶାଲାସୁଖୀଯକଃ
ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ନିକଟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ଶାଳାସୁଖୀୟକ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଶଂସ୍ଯସ୍ଯୈତେ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ଉପସ୍ଥେଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଶଂସିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଵିଭୁଃ ପ୍ରଵାହଣୋ ଽଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ତେଷାଂ ଧିଷ୍ଣ୍ଯସ୍ତଥା ପରେ
ବିଭୁ, ପ୍ରବାହଣ ଓ ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ହୋତ୍ରୀଯସ୍ତୁ ସ୍ମୃତେ ହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵହ୍ନିର୍ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ
ହୋତ୍ରୀ ଭାବେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହବ୍ୟ ନେଇଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି।
ତତୋ ଽଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚ୍ଛଂସିରୁଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶଂସିର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଆଵାରିରଗ୍ନିର୍ଵାଭାରିର୍ଵୈଷ୍ଠୀଯଃ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଆବାରି କିମ୍ବା ବାଭାରି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ବୈଷ୍ଠୀୟଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟମଃ ସୁଧ୍ଯୁରଗ୍ନିର୍ଯୋମାର୍ଜାଲୀଯଃ ସ ଉଚ୍ଯନ୍ତେ
ଅଷ୍ଟମ ଅଗ୍ନି ସୁଧ୍ୟୁ, ଯାହାକୁ ଯୋମାର୍ଜାଳୀୟ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅପାଂ ଯୋନିଃ ସ୍ମୃତୋ ଽସୌ ସ ହ୍ଯପ୍ସୁନାମା ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସେ ଜଳର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ, ଏବଂ ଅପ୍ସୁନାମା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଅଗ୍ନିଃ ସୋ ଽଵଭୃଥେ ଜ୍ଞେଯୋ ଵରୁଣେନ ସହେଜ୍ଯତେ
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଅବଭୃଥ ସଂସ୍କାରରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ବରୁଣଙ୍କ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ମୃତ୍ଯୁମାଞ୍ ଜାଠରସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଵିଦ୍ଵାନାଗ୍ନିଃ ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେଇଛନ୍ତି ଯେ, ପେଟରେ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଗ୍ନେର୍ମନ୍ଯୁମତୋ ଘୋରଃ ସଂଵର୍ତକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମନ୍ୟୁମତ ନାମକ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ସଂବର୍ତ୍ତକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ସମୁଦ୍ରଵାସିନଃ ପୁତ୍ରଃ ସାହରକ୍ଷୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବାଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦଗ୍ନିଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ପୁରୁଷାନତ୍ତି ଯୋ ମୃତାନ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ କ୍ରବ୍ୟାଦ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ମୃତ ମଣିଷମାନେ ଖାଏ।
ତତଃ ଶୁଚିସ୍ତୁ ଵୈ ସୌରୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରାଯୁରାହୁତଃ
ତାପରେ ଶୁଚି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆୟୁର୍ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ଆଯୁର୍ନାମ୍ନା ତୁ ଭଗଵାନସୌ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଣୀଯତେ
ଆୟୁସ୍ ନାମରେ, ଭଗବାନ୍ ସେଉଁଠି ଅଗ୍ରସର କରାଯାନ୍ତି।
ପାକଯଜ୍ଞେଷ୍ଵଭୀମାନୀ ସୋଗ୍ନିସ୍ତୁ ସହସଃ ସ୍ମୃତଃ
ପାକଯଜ୍ଞମାନେରେ, ପ୍ରଧାନ ଅଗ୍ନିକୁ ସହସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଵିଧିଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରୋ ଽଗ୍ନେସ୍ତୁମାହାନ୍ସ୍ମୃତଃ
ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ବିବିଧି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଵିଵିଧେସ୍ତୁ ସୁତୋ ହ୍ଯର୍କ୍କ ସ୍ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ନେଃ ସୁତା ଇମେ
ବିବିଧିଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଅର୍କ, ଏହିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅମାନେ।
ସୁରଭିର୍ଵସୁରନ୍ନାଦୋ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯଃ ସ ରୁକମରାଟ୍
ସୁରଭି, ବସୁରନ୍ନାଦ ଏବଂ ପ୍ରବିଷ୍ଟ, ଯିଏ ରୁକମରାଟ୍, ଏହିପରି ଜଣାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତେ ଚାଗ୍ନଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପ୍ରଣୀଯନ୍ତେଧ୍ଵରେଷୁ ଵୈ
ଏହିପରି ଅଗ୍ନିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞମାନେରେ ଅଗ୍ରସର କରାଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ପୂର୍ଵମଗ୍ନଯସ୍ତେଭିମାନିନଃ
ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନିମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ।
ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ଲୋକେ ପ୍ରାଗାସନ୍ହଵ୍ଯଵାହନାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଲୋକରେ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ହବ୍ୟବାହନ ଥିଲେ।
ପୂର୍ଵମନ୍ଵତଂରେ ଽତୀତାଃ ଶୁକୈର୍ଯାଗୈଶ୍ଚ ତୈଃ ସହ
ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଗଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଯଜ୍ଞମାନେ ସହିତ ଅଛିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତାନି ମଜୋକ୍ତାନି ସ୍ଥାନାନି ସ୍ଥାନିନଶ୍ଚ ହ
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ସନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଲକ୍ଷଣଂ ଜାତଵେଦସାମ୍
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଜାତବେଦସମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସଦା ଏକରୂପ ରହେ।
ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଶ୍ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ପରିଚିତ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାମରୂପପ୍ରଯୋଜନୈଃ
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ନିଜ ନାମ, ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ଅନାଗତୈଃ ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵର୍ତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଽନାଗତାଗ୍ନଯଃ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେଉଁ ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକାସାଥି ରହିବେ।
ଵିସ୍ତରେଣାନୁପୁର୍ଵ୍ଯା ଚ ପିତୄଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ପୁନଃ
ପିତୃମାନଙ୍କର କ୍ରମକୁ ପୁଣିଥରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହାଯିବ।