ପ୍ରପଦ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯାଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତେନ ତେଜସା
ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀତା ସହିତ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଯଃ ପଠେତ୍ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତାମିମାଂ ଶ୍ରୁତିମ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ବାୟୁ କହିଥିବା ଏହି ଶ୍ରୁତିକୁ ପଢ଼େ ।
ଲଭତେ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଵୈ କାରଣଂ ଲୋକକାରଣମ୍
ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୂଳ କାରଣ ଅଛି, ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ତଦାତ୍ଯନ୍ତପରୋକ୍ଷତ୍ଵାଦଦୃଷ୍ଟତ୍ଵାଚ୍ଚ କସ୍ଯଚିତ୍
ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଓ କାହା ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବାରୁ ।
ଆଗତାଗତିକତ୍ଵାଚ୍ଚ ଗ୍ରହଣଂ ତନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏବଂ ଏହା ଆସିବା ଓ ଯିବା ଦୁହିଁ ହେଉଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଧରିପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ସ୍ଥିତେ ତୁ କାରଣେ ତସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯେ ସଦସଦାତ୍ମକେ
ଯେତେବେଳେ ସେ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ଦୁହିଁ ମିଶିଥିବା କାରଣ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ ।
ଏଵଂ ସପ୍ତଦ୍ଵିରଭ୍ଯସ୍ତାଃ କ୍ରମାତ୍ପ୍ରକୃତଯସ୍ତୁ ଵୈ
ଏଭଳି ଚବିଶଟି ପ୍ରକୃତିକୁ ପୁନଃପୁନଃ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗଣନା କରାଯାଏ ।
ଯେନେଦମାଵୃତଂ ସର୍ଵମଣ୍ଡମପ୍ସୁ ପ୍ରଲୀଯତେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡଳ ଆବୃତ ହୋଇ ଜଳରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଉଦକାଵରଣଂ ଯଚ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଯାଲୀଯତେ ତୁ ଯତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁ ଜଳର ପରିବେଷଣ ଆଲୋକରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଯଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଂ ଚାଵରଣମାକାଶଗ୍ରସତେ ତୁ ତତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁ ବାୟୁର ପରିବେଷଣ ଆକାଶରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଭୂତାଦିଂ ଗ୍ରସତେ ଚାପି ମହାନ୍ଵୈ ବୁଦ୍ଧିଲକ୍ଷମଃ
ବୁଦ୍ଧିର ଚିହ୍ନ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେ ମହାନ୍ ଶକ୍ତି ପ୍ରାଚୀନ ପଞ୍ଚଭୂତକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରସଣ କରେ ।
ଏତୌ ସଂହାରଵିସ୍ତାରୌ ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯକ୍ତୌ ତତଃ ପୁନଃ
ଏହି ଦୁଇଟି — ବିନାଶ ଓ ବିସ୍ତାର — ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ଘଟେ ।
ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯକରଣାଃ ସଂସିଦ୍ଧା ଜ୍ଞାନିନସ୍ତୁ ଯେ
ଯେମାନେ ନିଜ କାମ ଓ ଉପକରଣ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ—
ପ୍ରତ୍ଯାହାରେ ଽଧିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଃ କରଣୈଃ ପୁନଃ
ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସମୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ପୁନି ଉପକରଣ ସହିତ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
ସାଧର୍ମ୍ଯଵୈଧର୍ମ୍ଯକୃତଃ ସଂଯୋଗୋ ନାଦିମାସ୍ତଯୋଃ
ଏହି ଦୁଇଟିର ମିଶଣ, ସାଧାର୍ମ୍ୟ ଓ ବିପରୀତତା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା, ଆଦିହୀନ ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାନାତ୍ପୃଥକ୍
ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ଵଵିଷଯୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଵିଷଯଃ କ୍ଷେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମ ଅବିଷୟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯାହା ବିଷୟ ତାହାକୁ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ବହୁତ୍ଵାଚ୍ଚ ଶରୀରାଣାଂ ଶରୀରୀ ବହୁଧା ସ୍ମୃତଃ
ଦେହ ଅନେକ ଥିବାରୁ, ଦେହୀକୁ ବହୁରୂପୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ ।
ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଶରୀରଂ ହି ସୁଖଦୁଃଖୋ ପଲବ୍ଧିତା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହରେ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଅନୁଭୂତି ହୁଏ ।
ଯଦା ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ଚୈଷାଂ ଭେଦାନାଂ ଚୈଵ ସଂଯମଃ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭିନ୍ନତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯମ ଆସେ—
ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତରାଗାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ସେ ସମୟରେ, ଯେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ରୁଚି ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିବୃତ୍ତି ପାଆନ୍ତି ।
ଵିନିଵୃତ୍ତେସ୍ତଦା ତେଷାଂ ସ୍ଥିତେରାତ୍ମନିଵାସିନାମ୍
ସେତେବେଳେ, ଯେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିବୃତ୍ତି ଘଟେ ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଽଥ ଵୈରାଗ୍ଯମାତ୍ମଵାଦ ପ୍ରଣାଶନମ୍
ତାପରେ, ବିରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଆତ୍ମବାଦ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ପୃଥଗ୍ଜ୍ଞାନେନ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତତସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୌକିକାଃ
ପୃଥକ୍ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି ।
ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯେଵାଵତିଷ୍ଠନ୍ତେ ପ୍ରଶାନ୍ତାଦର୍ଶନାତ୍ମକାଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚଳ ରହନ୍ତି, ସାନ୍ତ ଓ ଦୃଷ୍ଟିମୟ ।
ତତ୍ରୈଵ ପରିନିର୍ଵାଣାଃ ସ୍ମୃତାନାଗାମିନସ୍ତୁ ତେ
ସେଠାରେ ଏହାମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପୁନି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାକୃତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରତିସର୍ଗଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏଭଳି ଭାବେ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ସ ଵ୍ରଜେଚ୍ଛିଵସାଲୋକ୍ଯଂ ଭକ୍ତିମାନ୍ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ଯେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଦୁଃଖରହିତ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵସ୍ଥାଯୀ ଅପ୍ରତୀଘାତଲକ୍ଷଣଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଲୟ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ କୌଣସି ବାଧା ନଥିବା ଶାନ୍ତ ଦଶାରେ ରହନ୍ତି।
ମଦ୍ଯପୋ ମଦ୍ଯପୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଭୂତସଂଘୈଶ୍ଚ ମୋଦତେ
ସେ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ମଦପାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ଭୂତଗଣଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।