ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତାନି ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତେନ ତେଜସା
ସେ ଜ୍ଞାନ ଭରା ତେଜ ନେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି ।
ତତ୍ର ଯାନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଃ ପରମାଣୁଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ପରମାଣୁ ରୂପୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ତତଃ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯପର୍ଵାଣଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଣାମେଵ ଚ
ତାପରେ ସେମାନେ ଅମର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତି ।
ଯତ୍ତତ୍ସହସ୍ରଂ ସିଂହାନାମାଦିତ୍ଯାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏହା ହେଉଛି ହଜାରଟି ସିଂହ ଓ ହଜାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ସମାନ ।
ଆଵେଶ୍ଯାତ୍ମନି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସଂଖ୍ଯାଯୋଗ୍ଯଭଵାଂସ୍ତଥା
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଏକତ୍ର କରି, ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ସଂଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଵିକରୋତି ଚ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଓ ରୂପାନ୍ତର କରେ ।
ସ ଏଷ ଓତଃ ପ୍ରୋତଶ୍ଚ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚଯାତ୍
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବାହାର ଓ ଭିତରେ ସବୁଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ ଓ ଏକତ୍ରିତ ।
ତତସ୍ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଦିଵାକରସମପ୍ରଭାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାନ୍ତି ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଵିଶୁଦ୍ଧେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, କଥା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ।
ଵ୍ରତୋପଵାସନିରତାଃ ସର୍ଵଭୂତଦଯାପରାଃ
ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ ଲିନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ।
ପ୍ରପଦ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯାଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତେନ ତେଜସା
ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀତା ସହିତ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଯଃ ପଠେତ୍ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତାମିମାଂ ଶ୍ରୁତିମ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ବାୟୁ କହିଥିବା ଏହି ଶ୍ରୁତିକୁ ପଢ଼େ ।
ଲଭତେ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଵୈ କାରଣଂ ଲୋକକାରଣମ୍
ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୂଳ କାରଣ ଅଛି, ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ତଦାତ୍ଯନ୍ତପରୋକ୍ଷତ୍ଵାଦଦୃଷ୍ଟତ୍ଵାଚ୍ଚ କସ୍ଯଚିତ୍
ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଓ କାହା ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବାରୁ ।
ଆଗତାଗତିକତ୍ଵାଚ୍ଚ ଗ୍ରହଣଂ ତନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏବଂ ଏହା ଆସିବା ଓ ଯିବା ଦୁହିଁ ହେଉଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଧରିପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ସ୍ଥିତେ ତୁ କାରଣେ ତସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯେ ସଦସଦାତ୍ମକେ
ଯେତେବେଳେ ସେ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ଦୁହିଁ ମିଶିଥିବା କାରଣ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ ।
ଏଵଂ ସପ୍ତଦ୍ଵିରଭ୍ଯସ୍ତାଃ କ୍ରମାତ୍ପ୍ରକୃତଯସ୍ତୁ ଵୈ
ଏଭଳି ଚବିଶଟି ପ୍ରକୃତିକୁ ପୁନଃପୁନଃ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗଣନା କରାଯାଏ ।
ଯେନେଦମାଵୃତଂ ସର୍ଵମଣ୍ଡମପ୍ସୁ ପ୍ରଲୀଯତେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡଳ ଆବୃତ ହୋଇ ଜଳରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଉଦକାଵରଣଂ ଯଚ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଯାଲୀଯତେ ତୁ ଯତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁ ଜଳର ପରିବେଷଣ ଆଲୋକରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଯଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଂ ଚାଵରଣମାକାଶଗ୍ରସତେ ତୁ ତତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁ ବାୟୁର ପରିବେଷଣ ଆକାଶରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଭୂତାଦିଂ ଗ୍ରସତେ ଚାପି ମହାନ୍ଵୈ ବୁଦ୍ଧିଲକ୍ଷମଃ
ବୁଦ୍ଧିର ଚିହ୍ନ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେ ମହାନ୍ ଶକ୍ତି ପ୍ରାଚୀନ ପଞ୍ଚଭୂତକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରସଣ କରେ ।
ଏତୌ ସଂହାରଵିସ୍ତାରୌ ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯକ୍ତୌ ତତଃ ପୁନଃ
ଏହି ଦୁଇଟି — ବିନାଶ ଓ ବିସ୍ତାର — ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ଘଟେ ।
ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯକରଣାଃ ସଂସିଦ୍ଧା ଜ୍ଞାନିନସ୍ତୁ ଯେ
ଯେମାନେ ନିଜ କାମ ଓ ଉପକରଣ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ—
ପ୍ରତ୍ଯାହାରେ ଽଧିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଃ କରଣୈଃ ପୁନଃ
ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସମୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ପୁନି ଉପକରଣ ସହିତ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
ସାଧର୍ମ୍ଯଵୈଧର୍ମ୍ଯକୃତଃ ସଂଯୋଗୋ ନାଦିମାସ୍ତଯୋଃ
ଏହି ଦୁଇଟିର ମିଶଣ, ସାଧାର୍ମ୍ୟ ଓ ବିପରୀତତା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା, ଆଦିହୀନ ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାନାତ୍ପୃଥକ୍
ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ଵଵିଷଯୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଵିଷଯଃ କ୍ଷେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମ ଅବିଷୟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯାହା ବିଷୟ ତାହାକୁ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ବହୁତ୍ଵାଚ୍ଚ ଶରୀରାଣାଂ ଶରୀରୀ ବହୁଧା ସ୍ମୃତଃ
ଦେହ ଅନେକ ଥିବାରୁ, ଦେହୀକୁ ବହୁରୂପୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ ।
ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଶରୀରଂ ହି ସୁଖଦୁଃଖୋ ପଲବ୍ଧିତା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହରେ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଅନୁଭୂତି ହୁଏ ।
ଯଦା ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ଚୈଷାଂ ଭେଦାନାଂ ଚୈଵ ସଂଯମଃ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭିନ୍ନତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯମ ଆସେ—