କାଵେରୀଂ କୃଷ୍ଣଵେଣାଂ ଚ ନର୍ମଦାଂ ଯମୁନାଂ ତଥା
କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣଭେଣା, ନର୍ମଦା ଓ ଯମୁନା,
ଵିପାଶାଂ କୌଶିକୀଞ୍ଚୈଵ ଶତଦ୍ରୂଂ ସରଯୂଂ ତଥା
ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ ଓ ସରୟୂ,
ତାସୁ ଷୋଡଶଧାମାନଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏହି ସବୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛଉଦଶଟି ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା।
କୃତ୍ତିକାଚାରିଣୀ ଧିଷ୍ଣୀ ଜଜ୍ଞିରେ ତାଶ୍ଚ ଧିଷ୍ଣଯଃ
କୃତ୍ତିକାମାନେ ଯେଉଁ ଧିଷ୍ଣୀ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଧିଷ୍ଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଧିଷ୍ଣୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ନଦୀପୁତ୍ରା ଧିଷ୍ଣୀଷ୍ଵେଵଂ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
ଏହିପରି ଏହି ନଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଧିଷ୍ଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତାଞ୍ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସମାସେନ କୀର୍ତ୍ଯମାନାନ୍ଯଥାତଥମ୍
ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଶୁଣ।
ଵିଧୀଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ସୂତ୍ଯାହେ ସଵନେ କ୍ରମାତ୍
ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ, ଜନ୍ମ କ୍ରିୟାରେ, ହବନ ସମୟରେ ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।
ସମ୍ରାଡଗ୍ନି କୃଶାନୁର୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋଂଽତରଵେଦିକଃ
ସମ୍ରାଟ୍ ଅଗ୍ନି, କୃଶାନୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ବେଦିକା ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି।
ପରିଷତ୍ପଵମାନସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯ ସୋ ଽନୁଦିଶ୍ଯତେ
ପରିଷତ୍ ଓ ପବମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହିପରି ସେ କୁହାଯାନ୍ତି।
ହଵ୍ଯସ୍ତତୋ ହ୍ଯସଂମୃଷ୍ଟଃ ଶାମିତ୍ରେ ଽଗ୍ନୌ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ତାପରେ ଅସଂସ୍ପୃଷ୍ଟ ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ହବ୍ୟବାହନ କୁହାଯାଏ, ସେ ଶାମିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ ସମୁଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ସ କୀର୍ତ୍ଯତେ
ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚାହ୍, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଚୌକପାଦୁପସ୍ଥୋ ଯଃ ସ ଵୈ ଶାଲାସୁଖୀଯକଃ
ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ନିକଟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ଶାଳାସୁଖୀୟକ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଶଂସ୍ଯସ୍ଯୈତେ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ଉପସ୍ଥେଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଶଂସିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଵିଭୁଃ ପ୍ରଵାହଣୋ ଽଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ତେଷାଂ ଧିଷ୍ଣ୍ଯସ୍ତଥା ପରେ
ବିଭୁ, ପ୍ରବାହଣ ଓ ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ହୋତ୍ରୀଯସ୍ତୁ ସ୍ମୃତେ ହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵହ୍ନିର୍ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ
ହୋତ୍ରୀ ଭାବେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହବ୍ୟ ନେଇଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି।
ତତୋ ଽଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚ୍ଛଂସିରୁଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶଂସିର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଆଵାରିରଗ୍ନିର୍ଵାଭାରିର୍ଵୈଷ୍ଠୀଯଃ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଆବାରି କିମ୍ବା ବାଭାରି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ବୈଷ୍ଠୀୟଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟମଃ ସୁଧ୍ଯୁରଗ୍ନିର୍ଯୋମାର୍ଜାଲୀଯଃ ସ ଉଚ୍ଯନ୍ତେ
ଅଷ୍ଟମ ଅଗ୍ନି ସୁଧ୍ୟୁ, ଯାହାକୁ ଯୋମାର୍ଜାଳୀୟ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅପାଂ ଯୋନିଃ ସ୍ମୃତୋ ଽସୌ ସ ହ୍ଯପ୍ସୁନାମା ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସେ ଜଳର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ, ଏବଂ ଅପ୍ସୁନାମା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଅଗ୍ନିଃ ସୋ ଽଵଭୃଥେ ଜ୍ଞେଯୋ ଵରୁଣେନ ସହେଜ୍ଯତେ
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଅବଭୃଥ ସଂସ୍କାରରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ବରୁଣଙ୍କ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ମୃତ୍ଯୁମାଞ୍ ଜାଠରସ୍ଯାଗ୍ନେର୍ଵିଦ୍ଵାନାଗ୍ନିଃ ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେଇଛନ୍ତି ଯେ, ପେଟରେ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଗ୍ନେର୍ମନ୍ଯୁମତୋ ଘୋରଃ ସଂଵର୍ତକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମନ୍ୟୁମତ ନାମକ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ସଂବର୍ତ୍ତକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ସମୁଦ୍ରଵାସିନଃ ପୁତ୍ରଃ ସାହରକ୍ଷୋ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବାଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦଗ୍ନିଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ପୁରୁଷାନତ୍ତି ଯୋ ମୃତାନ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ କ୍ରବ୍ୟାଦ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ମୃତ ମଣିଷମାନେ ଖାଏ।
ତତଃ ଶୁଚିସ୍ତୁ ଵୈ ସୌରୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରାଯୁରାହୁତଃ
ତାପରେ ଶୁଚି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆୟୁର୍ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ଆଯୁର୍ନାମ୍ନା ତୁ ଭଗଵାନସୌ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଣୀଯତେ
ଆୟୁସ୍ ନାମରେ, ଭଗବାନ୍ ସେଉଁଠି ଅଗ୍ରସର କରାଯାନ୍ତି।
ପାକଯଜ୍ଞେଷ୍ଵଭୀମାନୀ ସୋଗ୍ନିସ୍ତୁ ସହସଃ ସ୍ମୃତଃ
ପାକଯଜ୍ଞମାନେରେ, ପ୍ରଧାନ ଅଗ୍ନିକୁ ସହସ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଵିଧିଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରୋ ଽଗ୍ନେସ୍ତୁମାହାନ୍ସ୍ମୃତଃ
ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ବିବିଧି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଵିଵିଧେସ୍ତୁ ସୁତୋ ହ୍ଯର୍କ୍କ ସ୍ତସ୍ଯ ଚାଗ୍ନେଃ ସୁତା ଇମେ
ବିବିଧିଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଅର୍କ, ଏହିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅମାନେ।
ସୁରଭିର୍ଵସୁରନ୍ନାଦୋ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯଃ ସ ରୁକମରାଟ୍
ସୁରଭି, ବସୁରନ୍ନାଦ ଏବଂ ପ୍ରବିଷ୍ଟ, ଯିଏ ରୁକମରାଟ୍, ଏହିପରି ଜଣାଯାନ୍ତି।