ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏକ ମହାନ ବଂଶାବଳୀର ବର୍ଣ୍ନନା। ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଦୁଇ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଥିଲେ—ସତ୍ୟବତୀ ଓ ଚେତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁହେଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସଦ୍ଗୁଣମୟ ଥିଲେ। ଉର୍ଜା ନାମକ ମହିଳାଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ସାତି ପୁଅ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ‘ବଶିଷ୍ଠ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଉର୍ଜା, ପ୍ରାଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଡ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷ, ଗର୍ତ୍ତ, ଉର୍ଧ୍ୱବାହୁ, ସବନ ଓ ପବନ ନାମକ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ରତ୍ନ ନାମକ ମହାନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କଠାରୁ ବରଙ୍ଗୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏମିତି, ଏହି ବଶିଷ୍ଠମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏପରି ଭାବେ, ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିର କଥା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଏହି ବଂଶର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶାଖାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସପୁତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱହା ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠାରେ ନିର୍ମଥ୍ୟ, ପବମାନ, ଓ ବୈଦ୍ୟୁତ ନାମକ ତିନି ଅଗ୍ନିର ରୂପ ସ୍ମୃତିରେ ଆସିଛନ୍ତି। କେବଳ ଏଠି ନୁହେଁ, ନିର୍ମଥ୍ୟ, ପବମାନ, ଶୁଚି ଓ ସୌର ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ପବମାନଙ୍କ ପୁଅ କାବ୍ୟବାହନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ହବିର ଭୋକ୍ତା, ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାବ୍ୟବାହନ। ତାଙ୍କ ପୁଅ-ନାତି ମିଶି ୪୦ ଜଣ ଥିବା କୁହାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବୈଶ୍ରୁପ୍ତ ନାମକ ଲୌକିକ ଅଗ୍ନି। ତାଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବୈଶ୍ୱାନର, ଯିଏ ଶତବର୍ଷ ଧରି ହବି ଭୋଗ କଲେ। ଏଠାରୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଥର୍ବ, ଯିଏ ଦର୍ପହ ଅଥର୍ବଣ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଧ୍ୟଙ୍ଗ ଅଥର୍ବଣ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଗୃହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁକ, ଯିଏ ଅନୁନୀତ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ଶଂସି ନାମକ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଗୀତିତ, ଯିଏ ଅନ୍ନଦାନ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପୂଜିତ ଓ ଷୋଳ ନଦୀଙ୍କ ଆଶା ରଖିଥିଲେ। ଏହି ଷୋଳ ନଦୀ ହେଉଛନ୍ତି: କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣବେଣା, ନର୍ମଦା, ଯମୁନା, ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ ଓ ସରୟୁ; ଏହି ଭଳି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ। ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କର ଷୋଳ ଆଶ୍ରୟ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। କୃତ୍ତିକା ତାରକାମଣ୍ଡଳରେ ଚଳିତ ଧିଷ୍ଣୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଧିଷ୍ଣୀମାନେ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଧିଷ୍ଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏବେ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଓ ସ୍ଥାନ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ, ଯଥାଯଥ ଧାରାରେ, ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଅଲତାରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି କୃଶାନୁ, ପରିଷତ ଓ ପବମାନ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଛନ୍ତି ଅସ୍ଫାଲିତ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟବାହନ, ଯିଏ ଶାମିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକଟ। ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥଳରେ ରହୁଥିବା ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା ସାଗରସ୍ଥ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଶାଳାସୁଖୀୟକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶଂସିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏମିତି, ବିଭୁ, ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଛନ୍ତି। ହୋତ୍ରୀ ନାମକ ଅଗ୍ନି ହବି ଧାରଣ କରିଥିବା ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶଂସିର ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ବୈଷ୍ଠୀୟ ବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆବାରି କିମ୍ବା ବାଭାରି ନାମକ ଅଗ୍ନି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏଠି ଏଠି, ଏଠି ଅଷ୍ଟମ ସୁଧ୍ୟୁ ଅଗ୍ନି, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଓ ଯୋମାର୍ଜାଳୀୟ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏହି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ। ସେ ଜଳର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ, ଏବଂ ଅପ୍ସୁନାମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଅବଭୃଥ ସଂସ୍କାରରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବରୁଣ ସହିତ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ହୁଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଋଷି, ଅଗ୍ନି ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ବଂଶାବଳୀ ଏଠି ମଧୁର ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।