ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ଥିର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଉଥିବା ଓ ତାହାର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିବର୍ଣ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି କଥାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଜନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରର ଉତ୍ତାର-ଅବତାର ଅର୍ଥାତ ଚନ୍ଦ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ଶିଶୁମାର ରୂପର ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି, ଯାହାର ପଛରେ ଧ୍ରୁବ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ଅବସ୍ଥାନ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ପବିତ୍ର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଭାଜନ କଥା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରକୃତିର ବିଶାଳ ମାପ, ଯାହା ବେଶ୍ୟାର ରୂପରେ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି, ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ। ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପିତୃ ଓ ମୃତ ଲୋକଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଓ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପତିତ ହେବା ଜନଙ୍କ ବିବର୍ଣ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯୁଗଗୁଡିକର ଗଣନା ଓ ମାପ ଦିଆଯାଇଛି, କୃତ ଯୁଗର ବିଶେଷତା ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଚତୁର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଓ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ ମନୁ ବ୍ୟତୀତ ପ୍ରଧାନରୁ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଲକ୍ଷଣ ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ, ଏବଂ ମନ୍ବନ୍ତରର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଶେଷତା ମଧ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ଋଷିମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥ ଓ ସମୟ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ବିଶ୍ୱ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଓ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମାପ ଓ ଜୀବମାନଙ୍କ ହସ ବିବର୍ଣ୍ତି ଅଛି। ସପ୍ତପ୍ରକାର ଭାଷା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ପାଠ ଉପସ୍ଥାପିତ। ବେଦର ବିପଦ ବିବର୍ଣ୍ତି ବ୍ୟାସ ରୁଷିମାନେ କରିଛନ୍ତି। ମନ୍ବନ୍ତରର କ୍ରମ ଓ ସମୟ ଜ୍ଞାନ ବିବର୍ଣ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଧ୍ରୁବ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜା ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ। ଭଗବାନ ବେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଦୁଗ୍ଧ ଦେବା ଆରମ୍ଭ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଗ୍ଧ ଦେଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଂଶିକ ଭାଗରେ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭରୁ ଆନେକ ଉପାଖ୍ୟାନ ସଜିତ କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡିଂଡ଼ାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଭୃଗୁ ଆଦି ମୁନିମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବଂଶ ଶ୍ରେଣୀ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଦକ୍ଷଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଧ୍ୟାନ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ମାରୁତମାନେ ବାୟୁର ଧାରାରେ ଓ ଦିତି ଦେବୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରର ନିବାସ ଓ ବାୟୁର ସେନାରେ ଅବସ୍ଥାନ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦର ବିବର୍ଣ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଓ ଏଇରାବତ ହାତୀର ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ମୁନିମାନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ଏଠି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି। ପରାଶର ମୁନିଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ। ବୃହଦ୍ବଳ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଆଦି ବଂଶ ଏଠି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ସୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତୃତ ବିବର୍ଣ୍ତି ଓ ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ।