ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମନରୁ ଡକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ସଂଯମଶୀଳ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମୂଳ ହେବା ପ୍ରମାଣିତ । ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଚି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆଗରୁ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଆଦି ଉତ୍ସ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ରୁଚି ନାମକ ପ୍ରଜାପତି । ପ୍ରାଣରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଡକ୍ଷଙ୍କୁ, ଚକ୍ଷୁରୁ ମରୀଚିଙ୍କୁ, ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ, କାନରୁ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ, ସମାନ ବାୟୁରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଅପାନ ବାୟୁରୁ କ୍ରତୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମଜନ୍ମ ଧର୍ମ ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାରଟି ଦିବ୍ୟ କୁଳ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ । ଧର୍ମ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଉ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଆସିଗଲା । ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିଘ୍ନିତ ହେବା ପରେ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରୂପେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲେ—ଏକ ଭାଗ ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଗ ନାରୀ ହେଲା । ଏହି ନୂତନ ସ୍ୱଭାବ, ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଶରୀର ଥିଲା, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରହିଥିଲା । ସେଇ ଦେବୀ ଅନେକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପ କରି ସହିଲେ । ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଜନ୍ମହୀନ ଏହି ପୁରୁଷ ଶତରୂପା ନାମକ ଜନନୀଙ୍କୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଲାଗିଲେ । କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନ ହେଲା । ଏହି ଶତରୂପା ରୂପୀ ରାଜା ମନୁ, ବିରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ । ବିରାଜ, ପୁରୁଷରୁ ଶତରୂପା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟା ହେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସ୍ୱୟଂଭୂ ମନୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ । ଆକୂତିରେ, ମନସପୁତ୍ର ରୁଚିଙ୍କୁ ଏକ ଧର୍ମିକ ଦମ୍ପତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଡକ୍ଷିଣାରେ, ଯଜ୍ଞଙ୍କୁ ବାରଟି ପୁଅ ହେଲେ । ଏହି ଯମାମାନେ ଯଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଯମା ଭାବେ ଖ୍ୟାତ । ଏହି ଯମାମାନେ ପ୍ରଥମେ ସଂଚାର କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଭାବେ ଅଭିହିତ । ପ୍ରସୂତିରେ ଡକ୍ଷ ଚବିଶଟି କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବୀ, ଯୋଗମାତା ଓ ଦମ୍ପତି ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ । ଏମାନେ ହେଲେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି, ମେଧା, କ୍ରିୟା । ଧର୍ମ, ଏହି ଡକ୍ଷ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଅନ୍ୟ ଏଗାରୋଟି ଅପର, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍ତି । ସେମାନେ ହେଲେ—ସନ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା । ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ରୁଦ୍ର, ଭୃଗୁ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, କ୍ରତୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସତୀଙ୍କୁ ଭବ, ଖ୍ୟାତିଙ୍କୁ ଭୃଗୁ, ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ଷମାଙ୍କୁ ପୁଲହ, ଶକ୍ତିକୁ ବଶିଷ୍ଠ, ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ । ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଜା, ଅନୁସୃତ ଓ ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି ।