ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ତୁମର ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜତ୍ୱ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଗଲା। ସେଠାରୁ, ଏକ ନାରୀ ଦେହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ସହସା ସାନ୍ଧ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜ ରୂପ ଥିଲା, ସେଇ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଲୋକମାନେ ଏହି ରୂପକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରଭାତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତାପରେ, ଆଉ ଏକ ନୂତନ ରୂପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଦେହରୁ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରୁ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହିକାରଣରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଦେଖି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ରାତି, ଦିନ, ସାନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି—ଏହି ଚାରିଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ଧକାର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ରାତି ଶାସନ କରେ। ଦିନରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଦିନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାତିରେ ପ୍ରାଣବାୟୁଠାରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ରାତିରେ ଅଜୟ, ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଗୁଣ। ପିତୃମାନେ ଓ ମାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି, ରାତି, ଦିନ ଓ ସାନ୍ଧ୍ୟା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାପରେ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପ୍ରଭୁ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ପରେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ସେ ଭୂକ୍ଷାକ୍ଲିଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି କହିଲେ—“ଆମେ ଏହି ଜଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା।” ଆଉ କିଛି କହିଲେ—“ଆମେ ଏହି ଜଳକୁ ଶୁଖାଇଦେବା।” ଏଭଳି ଦୁଇ ପକ୍ଷ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କଲେ। ‘ରକ୍ଷ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ। ଏହିଠାରୁ ‘ରକ୍ଷ’ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଓ ‘ୟକ୍ଷ’ ଶବ୍ଦ ନାଶ କରିବାରୁ ହେଲା। ସେମାନେ ଶୁଖି ଯିବା ପରେ ପୁଣିପୁଣି ଉଠିଲେ, ହେ ମହାବୀର। ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ‘ବ୍ୟାଳ’ ଭାବରେ ଓ ଅଧମତା ଥିବାରୁ ‘ଅହି’ (ସର୍ପ) ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପୃଥିବୀରେ ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ମେଘର ଭଙ୍ଗ ପରି। ବିଷ ସ୍ୱଭାବର ତାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ କ୍ରୂର, ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଗାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ। ସେ ପାନ କଲେ, ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାଣୀର ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରୁ ଛନ୍ଦ ଓ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ, ମୁଁହରୁ ଶକ୍ତି ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଅବୀସ୍ମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପାଦ ଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଅରଣ୍ୟ ମହିଷ ଓ ହରିଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କେଶ ଠାରୁ ଔଷଧୀ, ଫଳଦାୟି ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ସାତଟି ଗୃହ ପଶୁ ଏବଂ ଆଉ ସାତଟି ଅରଣ୍ୟ ପଶୁ ବିଚାର କରାଯାଏ। ଛଅଟି ଜଳଚର ପଶୁ ଓ ସାତମ ହେଉଛି ସର୍ପ। ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବାନର ସାତମ, ଏହିମାନେ ଅରଣ୍ୟ ମୃଗ। ତାଙ୍କ ମୁଁହଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଦକ୍ଷିଣ ମୁଁହଠାରୁ ବୃହତ୍ସାମନ୍ ଓ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପଶ୍ଚିମ ମୁଁହଠାରୁ ବୈରୂପ୍ୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଚତୁର୍ଥ ମୁଁହଠାରୁ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଓ ସବୈରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏଭଳି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ଅସୁର, ମାନବ, ଚରାଚର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଛନ୍ଦ ଏକ ଏକ କ୍ରମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।