ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନ ଏବଂ ଶରୀରରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜୀବମାନେ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ସେଥିର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥାଏଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ତାହା ବିବରଣା କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ସ୍ଥାନ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତ୍ୟାଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ବ୍ରହ୍ମଲୟ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥିତିରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରହିଛି। ପିତୃମାର୍ଗର ଚାରିଟି ପଥ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ପିତୃମାର୍ଗରେ ଚାଲିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାର ଭାବେ ବିଶ୍ୱସିତ। ଯେତେବେଳେ ବର୍ଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଲୋକମାନେ ବଢ଼ି ନଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାରୁ ସ୍ୱୟଂ ସମାନ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ଜୀବିକାର ସାଧନା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଗ ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଜାକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଚିନ୍ତାରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଆଦି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜା ଥିଲେ। ମନ୍ବନ୍ତରର କ୍ରମରେ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସବୁଠୁ କନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସେମାନେ ସଦ୍କର୍ମ ଓ ଅସଦ୍କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଯାହା କ୍ଷୟ ହେଉନଥିଲା। ଦେବ, ଅସୁର, ପିତୃଗଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମାନବମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା କାରଣ ଓ ପରିଣାମସହିତ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଦେବ, ଅସୁର, ପିତୃ ଓ ମାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶରୁ ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଂଶର ତଳ ଭାଗରୁ ଅସୁରମାନେ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହା ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲାବୋଲି, ଏହାକୁ ତ୍ରିପ୍ରକାର ରାତ୍ରି ଭାବେ କୁହାଯାଏ। ଅସୁରମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ମନସ୍ପୁତ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଦେହ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଯେହେତୁ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ଦେବତା ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦେହରୁ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏହି ଦେହ ଦିନ ହେଲା। ଦେବମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ସେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଭାବି, ଏକ ପିତା ଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ବିଚାର କଲେ। ଏହିକାରଣରୁ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜ ଭାବ ଏଭଳି ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଏହିଠାରୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ପତିତ ହେଲା ଏବଂ ତୁର୍ୟା ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବଜ ରୂପ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଅଛି, ଲୋକମାନେ ତାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ ଏକ ରୂପରେ ନିଜ ଦେହରୁ ପୁନି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରୁ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପୁନି ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହିକାରଣରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଦେଖି ଜୀବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଇ ସମୟରେ ରାତ୍ରି, ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ରାତ୍ରି ଶାସନ କରେ।