ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ 'କିଷ୍କୁ' ନାମକ ଏକ ମାପ ଦୁଇ ରତ୍ନି ଓ ଚଉଉରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଗଠିରେ ଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇ ହଜାର ଧନୁ ଦ୍ୱାରା 'ଗବ୍ୟୂତି' ନାମକ ଏକ ମାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ବସତି ଗଠିତ ହେଉଥିଲା । ଏବେ ଚତୁର୍ଥ କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗର ନିର୍ଣୟ ବିଷୟରେ ବିବରଣ ଦିଆଯିବାର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଦୁର୍ଗର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ରୁଚକ ଓ କୁମାରୀପୁର ଥିଲା । ଦଶଟି ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ତସ୍ରୋତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଅଠଟି ମଧ୍ୟରେ ନବହସ୍ତ ରହିଛି । ଦୁର୍ଗ ତିନି ପ୍ରକାର—ପାହାଡ଼, ଜଳ ଓ ଧନୁ-ଆକୃତି । ଏହାର ବ୍ୟାସାର୍ଧ ଅଧା ଯୋଜନ ଓ ଏହାର ଲମ୍ବରେ ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଯୋଗ ହୋଇଛି । ଏହି ଦୁର୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ ପଙ୍ଖା ଆକୃତିର, ଚିରା ଅଥବା ବିକୃତ କାନ ଥିବା । ସେମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଚତୁର୍ଭୁଜ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛି । ଏଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗ ଛୋଟ ଓ କାଠ ହୀନ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ । ନଗରର ବ୍ୟାସାର୍ଧ ଅଧା ଭାଗ ହେଉଛି 'ଖେଟ', ତା'ଉପରେ ରହିଛି 'ପାନା' । ସର୍ବାଧିକ ସୀମା ଦୁଇ କ୍ରୋଶ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର ସୀମା ଚାରି ଧନୁ । ଗାଁର ରାସ୍ତା କୁ ବିଶ ଧନୁ ଓ ସୀମା ରାସ୍ତା କୁ ଦଶ ଧନୁ ମାପ ରଖାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ଲୋକ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବିଧା ଚଳାଚଳ ହୁଏ । ତିନିଟି ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା, ପାର୍ଶ୍ୱ ରାସ୍ତା ଓ ଦୁଇଟି ଉପ ଗଲି ରହିଛି । ଧୈର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଉନାଅଠି ଓ ପଦାଚାରୀ ପଥ ଏହି ଭାବରେ ଗଣନା ହେଉଛି । ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହେଲା ପରେ, ଘର ଓ ନିବାସ ନିର୍ମିତ ହେଉଛି । ଏଭଳି ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ପୁନଃପୁନି ବିଚାର ଓ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅପାର ଗଲେ ତା'ମାନେ ମଧ୍ୟ । ଯେପରି ସେମାନେ ଶାଖା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଠି ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ 'ଶାଖା' ଭାବେ ଡାକାଯାଏ । ତେଣୁ, ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ 'ଶାଳା' ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାର ଗୁଣ 'ଶାଳା' ଭାବରେ ଉଳ୍ଲେଖ ହୁଏ । ତେଣୁ, ଘର, ଶାଳା ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଭାବରେ ନାମିତ ହେଉଛି । ଯେବେ ମଧୁ ସହିତ ଚାହିଦା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ତେବେ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଏହି ଶାଳାଗୁଡ଼ିକର ସୃଷ୍ଟି ଘଟିଲା । ଏଠାରେ ବର୍ଷାର ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଵ୍ୟାପି ଥିବା ଜଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଳ୍ପ ଜଳ ବିପ୍ରବାହ ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରୁ ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଔଷଧୀ ଦେଇ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏବଂ ଋତୁଅନୁସାରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଗଛ ଓ ଜାଡ଼ି ତିଆରି ହେଲା । ତ୍ରେତାର ଆରମ୍ଭରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ । ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଓ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ, ଗଛ, ଜାଡ଼ି ଓ ଔଷଧୀ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜବରଦସ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସେମାନେ ପୁନଃ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଆକୃତି ଅନୁସାରେ, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପରେ ପରିଚିତ । ଲୋଭ ରହିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ସ୍ମରିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ । ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତା'ଠାରୁ ଅବଳ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏଭଳି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା ବେଳେ, ସେମାନେ ଧରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ମାଣି ମାଟି ଭଳି ହାରାଇଗଲେ । ପରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ ।