ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନିତ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ—ଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ପଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ଥିଲା। ଏହିପରି ଗୁଣଧରା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ସନ୍ତୋଷ ନେଇ, ସେଇ ସଂଘର୍ଷରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚଳିଚଳି, ମନସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରର ଆଦିକାଳରେ, ପ୍ରଥମ ବୟସରେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନବ ମାପରେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଥିଲା। ପରେ, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ, ସେମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ହେଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ନଥିଲା। ସେମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରୁଥିଲେ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟ ନେଇ। ଏଠାରେ ଭୟ କିମ୍ବା କଠୋରତା ନଥିଲା; ଏହି ହେଉଛି ଧର୍ମର ପ୍ରକାର। ସମୟଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦମୟ ଥିଲା, ଅତି ତାପ କିମ୍ବା ଶୀତ ନଥିଲା। ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଧ୍ୟାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନ ଲୋକରୁ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ଥିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ପବିତ୍ରତା ନିମିତ୍ତେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଦରକାର ନଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଚିରଯୁବା ଥିଲେ। ଜନ୍ମ ଓ ରୂପ ସମାନ, ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ, ଆୟୁ, ଦକ୍ଷତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନଥିଲା। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ନଥିଲେ, କାରଣ ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଥିଲା। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ରହି, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ସେମାନେ ସୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖହୀନ ଥିଲେ, କୃତୟୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନଥିଲେ, ସେମାନେ ମନ ଦ୍ୱାରା ମାନସିକ ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ କୌଣସି ହାନି କିମ୍ବା ସହଯୋଗ ହେଉନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଚୋରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି କଳି ଯୁଗ ସବୁଠାରୁ ଅପବିତ୍ର, ଏହାର ଗୁଣ ଓ ଆଚରଣ ତିନୋଟି ଗୁଣରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। କୃତୟୁଗର ଅବଧି ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ, ଏହି ସମୟ ମାନବୀୟ ବର୍ଷରେ ଗଣନା ହୁଏ। ଏହିପରେ, କୃତୟୁଗ ତାହାର ସାନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ସହିତ ବିତିଗଲା। ସାନ୍ଧ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଏହି ସମୟକୁ ଯୁଗର ସାନ୍ଧ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, କୃତୟୁଗରେ ସେଇ ସମୟରେ ସେହି ଆବସ୍ଥା ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗ—କୃତୟୁଗ ପରେ ତ୍ରେତାୟୁଗ ଆସିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ ହେଲା। ଏହି ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମେ କ୍ରମେ କମିଗଲା। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଚାରି ଯୁଗର ବିଭାଗ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ। କୃତୟୁଗର ସାନ୍ଧ୍ୟା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଶିକ୍ଷା, ଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁ ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ତ୍ରେତାୟୁଗର ଆରମ୍ଭ ଅଂଶିକ ଥିଲା, ଓ ବର୍ଣ୍ଣିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆରମ୍ଭରେ ତ୍ରେତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଥିଲା। ଏହି ଯୁଗର ସିଦ୍ଧି ହରାଇଗଲାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସିଦ୍ଧି ଆସିଲା। ମେଘ ଓ ବିଜୁଳିରୁ ପୃଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାପରେ, ସେହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଘର ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ତ୍ରେତାୟୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସେମାନେ ଏହି ଗଛମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେସମୟରେ ପ୍ରକୃତି ଅସ୍ଥିର ହେଇ ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ପରେ, ଏହି ଘଟଣା ଯୁଗର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ହେଲା ନାହିଁ।