ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅନୁସାରେ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ଶର' ଶବ୍ଦର ଅନେକ ଅର୍ଥ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ପ୍ରଳୟର କଥା ଏପରି ଅଟୁଟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଅନୁସୂଚିତ ହୋଇଛି। ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ। ସେତେବେଳେ, ପୃଥିବୀର ଉପରୁ ଅଗ୍ନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ମହାପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନିୟନ୍ତା ଭାବେ ବିରାଜମାନ ଅଟନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଏକମାତ୍ର ମହାସାଗରରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରାଯାଏ: ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେହି ହଜାର ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି ବେଦର ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିଥିବା, ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷ ମନସ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି। କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ଅନ୍ଧକାର ବଢିଯିବା ସମୟରେ, କାଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ହୋଇ ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରସଣ କରିଯାଏ। ସେ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପିଯାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଏକମାତ୍ର ମହାସାଗରରେ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନିଜେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହସ୍ ଲୋକର ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ, ଏହି ଶୟନାଶୀନ କାଳକୁ, ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରେ, ସେହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ପାଠିବା ସମୟରେ, ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଉଥିଲା। ମହତ୍ ର ଧୃତି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଯେଉଁ ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଥିଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଗୁଣର ଆଧାରରେ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କାଳକୁ ଶୟନାଶୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବିଶ୍ୱର ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ହେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ଅଛି। ଏହି ଦୁଇ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥା ଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ଏହି କଳ୍ପକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେହି ଅନ୍ଧକାର ମହାସାଗରରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ବା ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ତାପରେ, ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ପୃଥିବୀ ସେହି ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ପୂର୍ବ କଳ୍ପର ମତେ ସେ ଦେବତା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ସମୁଦ୍ରୀୟ ଜନ୍ତୁମାନେ, ନଦୀରେ ଥିବା ନଦୀଜନ୍ତୁମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ପର୍ବତରୁ ବହୁଥିବା ପବନ ସହିତ ଏହି ମହାସାଗରରେ ଯୋଗ ହୋଇଥିଲେ। ପୃଥିବୀ ସହ ଗତି କରୁଥିବା ପର୍ବତମାନେ 'ଅଚଳ' ବୋଲି ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇଲେ। ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମତଳ କରି, ପାଶାଣ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ କରି, ସେ ପର୍ବତମାନେ ତିଆରି କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗର ଶେଷରେ ଏପରି ପର୍ବତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି। ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସପ୍ତ ସାଗର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଅନ୍ୟକୁ ଘେରି ଅଛନ୍ତି। ଭୂ ଆଦି ଚାରି ଲୋକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସମେତ, ଏହି କଳ୍ପ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଅଚଳ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତମାନେ ତିଆରି କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିନ୍ତନ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା।