ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ-ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାର ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଏବେ ଭୂମି ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ, କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟ ସାମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିଲିନ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଜଳ ଓ ପର୍ବତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ତାପରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଏକାଠି ହୋଇ ମାସ ଓ ପ୍ରଭାମାନ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତ ହେଲା। ପରେ ଏହି ଉପାଦାନ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ଏବଂ ତାହାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଏକାଟି ସମୁଦ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଜଳ ଅବିନଶ୍ୱର ଭାବରେ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ରାତି ଚାଲିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜଳର ଆକୃତିରେ ରହିଥାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ଥାଏ, ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ଧାର ଓ କୌଣସି ଆଲୋକ ନଥାଏ। ତାହା ପରେ, ବିଶ୍ୱକୁ ପୁନର୍ବିଭାଜନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ତେଣୁ ସେ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ସହସ୍ର ନୟନ ଓ ସହସ୍ର ପଦ ଥିବା। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭାବେ, ପ୍ରାଚୀନ ଗଥାର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ରମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପେୟା ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାହା ପରେ, ଚକ୍ର ଜାଣିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଇ ଅନୁକ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ। "ମୁଁ ଏହି କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ଏଥିରେ ପାରଙ୍ଗତ," ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ତେଣୁ ସେ ତିନି ଲୋକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଭୂତକାଳ, ଭବିଷ୍ୟତ, ଏବଂ ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ରର ଅନୁକ୍ରମ। ଏବେ ଏହି ବରାହ କଳ୍ପ ନାମକ ଶୁଭ ଚକ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛି। ଏହି ଓ ସେହି ଚକ୍ର ମଧ୍ୟର ମଧ୍ୟସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝ। ପୁନଃ ଜନଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚକ୍ର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଚକ୍ର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି। ମନ୍ବନ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଗସନ୍ଧି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ରହିଥାଏ। ଏହି ପୂର୍ବ ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କଥାହେଉଛି। ପୂର୍ବେ ଏକ ଚକ୍ର ଥିଲା, ଯାହା ମହା ଅର୍ଧାଯୁଗ ପରେ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଅବସ୍ଥିତ ଚକ୍ରଟି ଏହି ପ୍ରଥମ ଚକ୍ର। ଏହି ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାର ପରେ ପୁନଃ ସଂହାର ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ପୂର୍ବେ, ହଜାର ଚତୁର୍ଯୁଗ ଏବଂ ମନ୍ବନ୍ତର ସହିତ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ସେ ସମୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସଦ୍ଗୁଣୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅଟ୍ଠାଇଶ କୋଟି ଥିଲା। ତିନିଶଏ କୋଟି ଓ ତିରାନବେ କୋଟି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚକ୍ରରେ, ଦେବମାନେ 'ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ' ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ଋଷିମାନେ ଓ ଅମରମାନେ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଯେଉଁମାନେ, ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ଆକାଶରେ ବସୁଥିଲେ। ସଂହାର ନିକଟ ଆସିଲାବେଳେ ସମସ୍ତେ ଏକାକାର ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକରେ ଥିବା ଦେବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଆକୃତିରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଚକ୍ର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସଂହାର ଆସିଲା, ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ମହର୍ଲୋକ ଲୋକକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।