ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ପିତୃମାନେ—ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ—ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଜଣାଶୁଣା। ସାତଟି ଅପରାଜିତ ଓ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଗୋଷ୍ଠୀ ସାତଟି ଲୋକରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛନ୍ତି। ପୌଲସ୍ତ୍ୟ, ପୌଲହ, ଓ ବସିଷ୍ଠ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ସାରାଂଶ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ତଥାପି ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଛଡ଼ି ଅଉ ତିନିଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଓ ଯମ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେବତା ଯମ ରାଜା ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। କଶ୍ୟପ, କର୍ଦ୍ଦମ, ଶେଷ, ବିକ୍ରାନ୍ତ, ଓ ସୁଶ୍ରବା; ପ୍ରଚେତସ, ଋଷ୍ଟନେମି, ବହୁଳ—ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ବଳଖିଳ୍ୟ ମହାତପସ୍ବୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ କୁଶ ଗଛର ଗଛ ତଳୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଅଗ୍ନିର ଶେଷ ଅର୍ଥାତ୍ ରାଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦୁଇ ହଟିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ କାନରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଋତୁ, ଋତୁମାନ୍ତ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ପକ୍ଷାନ୍ତର, ଏବଂ ସଂଧିସ୍ଥଳୀ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯାହାକୁ ‘ରୌଦ୍ର’ କୁହାଯାଏ, ତାହା ଲାଲ୍, ଏହି ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗକୁ ସୁଯର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କର କିରଣଗୁଡ଼ିକୁ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ବ୍ରହ୍ମା! ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏଠାରେ, ଦେବମାନେ—ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା—ତୁମକୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତି ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ସଦା ତୁମର ବଂଶକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି, ତୁମର ତେଜକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତେ ତୁମର ନିଜ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଛୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ମରୀଚି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲ। ଏହି ବିଦ୍ୟାଧର ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତୁମ ଏହି ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ଏଠି, ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ତୁମକୁ ‘ପରମ’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ତୁମର ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଏହି ବଂଶ ଚାଲିଛି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦିବ୍ୟା, ଯିଏ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ଦିବ୍ୟା, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ। ସେ ସଦା ଶୁକ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ନାମ କାବ୍ୟ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୌରୀ, ତାଙ୍କୁ ଚାରି ପୁଅ ହେଲେ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ଭାରତ୍ରିଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ। ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ପରେ ନିରବାଧ ହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନେ ପୁନଃ ଫେରି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଉପରେ ହସିଲେ। ସେଠାରେ, ଶାଳାବୃକମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ବରତ୍ରିଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତ୍ରିଶିରା ବିଶ୍ୱରୂପ, ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା। ତାଙ୍କ ଭାଉ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଯିଏ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଉ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।