ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ପ୍ରଥମେ ଏହା କୁହାଯାଉଛି ଯେ, ପୃଥିବୀରୁ ବିଶେଷ ଧରଣର ବଛା ଓ ଦୁହାଳି, ଏବଂ ଦୁଧ ମିଳିଥିଲା। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଥିଲେ। ତାପରେ, ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଏହି ଘଟଣା ପୁନଃ ଘଟିଥିଲା। ପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲା, ଏବଂ ଏହି ଯୁଗରେ ଉତ୍ତମ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଥିଲେ। ପଞ୍ଚମ ମନ୍ୱନ୍ତର ତାମସ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ଛଠ ମନ୍ୱନ୍ତର ଚାରିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଥିଲେ। ପରେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲା, ଏହି ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଦୁହାଯାଇଥିଲା। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ପରେ, ଭୂତକାଳର ଏହି ଅନ୍ତରାଳ ଶେଷ ହୋଇ, ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲା। ସେହି ସମସ୍ତ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଏହି ଦେବତାମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣାକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥୁଙ୍କ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ହବିର୍ଧାନ ଓ ଅଗ୍ନିର କନ୍ୟା ଧିଷଣାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦର୍ଭି ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରିଥିଲା, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ, ସବର୍ଣ୍ଣାଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରଚେତସ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କେହି ରକ୍ଷା କରୁନଥିବାରୁ ଗଛମାନେ ଅପରିମିତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କର ହ୍ରାସ ଘଟିଲା। ପବନ ବହିପାରୁନଥିଲା, ଗଛମାନେ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ପ୍ରଚେତସମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଗଛମାନେକୁ ଉପଡ଼ିଦେଲେ, ପବନ ଏହାକୁ ଶୁଖାଇଦେଲା। ଗଛମାନେ ବିନଶ୍ଟ ହେବାରେ, କେବଳ କିଛି ଶାଖା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା। ଏବେ ସେମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଯିବା ପାଇଁ ଏହି ଗଛମାନେ ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ସେମାନେ କହିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଗଛମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବେ; ଅଗ୍ନି ଓ ପବନ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଏହି ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢିକୁ ମୁଁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ନାରୀ, ଯିଏ ସୋମକୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଛି ଏବଂ ନିର୍ବାହିତ, ସେ ତୁମର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଉ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସକ୍ଷମ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେବେ। ସେ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆଉ ବଢ଼ାଇବେ। ଗଛମାନେ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାରିଷାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ମାରିଷା ଓ ଦଶ ପ୍ରଚେତସଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେବେ। ଆରମ୍ଭରେ, ଦକ୍ଷ ମନୋଭାବରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ପରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବେ ମହିଳାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ୨୭ ଜନୀକୁ, ଯେଉଁମାନେ କାଳଚଳନାରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଦୁଇ ଜନୀ ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ଏବଂ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତରାଳ ଥିଲା, ତାହା ଷଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବସୁଦେବ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ସର୍ପ, ଦାନବ ଓ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଚେତନା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହାତ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ବିବୃତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସୂତ୍ରଧାର ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଉଛି—ହେ ମହାତ୍ମା, ଆପଣ କିପରି ପୁନଃ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?