ଏହି ମହାପୁରାଣୀୟ କଥାରେ, ଧରାମାତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଦେବତା, ଅସୁର, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ପାହାଡ଼, ଗଛପାଳା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ, ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯାଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୈୱସ୍ବତ ଯମ ଥିଲେ ବଛୁନା, ଯେଉଁଠାରେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପୁନି, ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଛୁନା ହେଲେ ବିରୋଚନ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ ମାୟାବୀ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ଏହାପରେ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ବଛୁନା ହେଲେ ତକ୍ଷକ, ଏବଂ କଦ୍ରୁପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାସୁକି ଥିଲେ ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗମାନେ ଏହି ଦୁଧରେ ଉପଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିଲେ। ପୁନି, ଧରାକୁ କଚା ଭାଣ୍ଡରେ ଗୁପ୍ତ ଧନର ଆଶ୍ରୟଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ରୂପା ନାଭି ଥିବା, ମଣିଧରଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତେ ଉପକୃତ ହୁଏ, ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଧରାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ଏଠି କୁବେର ଥିଲେ ବଛୁନା। ରାକ୍ଷସମାନେ ମଣ୍ଡ ଭାଣ୍ଡରେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ଏହାରୁ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ ଭାଣ୍ଡରେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ବସୁରୁଚି ଥିଲେ ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ। ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ଏଠି ହିମବତ୍ ବଛୁନା ଏବଂ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁ ଥିଲେ ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ। ଗଛପାଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ଏଠି ଫୁଲିଥିବା ଶାଳ ଗଛ ଥିଲା କାମଧେନୁ ଭଳି ଗାଈ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ଳକ୍ଷ ଗଛ ଥିଲା ବଛୁନା। ଧରାମାତାଙ୍କୁ ଧାତ୍ରୀ, ବିଧାତ୍ରୀ, ଧାରଣୀ, ଓ ବସୁନ୍ଧରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତର ଆଧାର ଓ ଗର୍ଭ। ସେ ଧନ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ 'ବସୁଧା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି। ପୁନି, ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ 'ପୃଥିବୀ' ନାମ ଅର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ପୃଥିବୀ ରାଜା ଆକରବତଙ୍କ ସହର ଓ ପୁରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ଥିଲେ ବୈନ୍ୟ, ଯିଏ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ଲାଗି ତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିଲେ। ବଣିଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ବଛୁନା, ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ ଓ ଦୁଧ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାତ୍ମା ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ପୁନି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଏଭଳି ଦୁଧ ଦିଆଯାଉଛି। ଉତ୍ତମ ଦେବପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ତାମସ ମନ୍ବନ୍ତର, ଚାରିଷ୍ଟ ମନ୍ବନ୍ତର, ଏବଂ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ପରେ ବୈୱସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଧରାକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଧରାମାତା ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଉପଜୀବିକା ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।