ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ଲତା, କାଠ, ପାତ୍ର, କ୍ଷଣ, ସନ୍ଧି, ରାତି ଓ ଦିନ – ଏ ସବୁ ତିଆରି ହେଲା। ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବିଶାଳ ନଦୀମାନେ ଓ ଯେଉଁଠିକୁ 'ସ୍ଥାନ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଲେ। ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ଏବଂ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ିଥିବା ସନ୍ତାନ – ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର ଅଂଶ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ – ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ ନବଜନ୍ମାତ୍ର ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକତ୍ର କରି, ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମ ପର୍ବତମାନେ ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହେଲା। ପ୍ରତିଷ୍ଠାରୁ ଆଉ ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାର ଆଦି ଅଲିଖିତ ଓ ଅପ୍ରକଟ। ତାପରେ, ଜଳ ସ୍ୱରୂପ ଭୃଗୁ ମହାର୍ଷି ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉଦାନ ବାୟୁରୁ, ଓ ପୁଲହ ବିୟାନ ବାୟୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁତ୍ରମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଭୃଗୁ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିତ ପୁତ୍ରମାନେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁତ୍ର, ରୁଦ୍ର ସହ ଏକାଠି ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଦୁଇ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଆଲୋକରୁ ଆଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଅପ୍ରଭା ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଜା, ଧର୍ମ ଓ କାମକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବିରାଟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ହେଲେ। ତାପରେ ସନତ୍କୁମାର ନାମ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କର୍ମ ଓ ସନ୍ତାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ପ୍ରଭୁ ଅସୁର, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମାନବମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କର କଟିଠାରୁ ମାନବ, ନିତମ୍ଭରୁ ଅସୁରମାନେ ତିଆରି ହେଲେ। ଅମୃତରୁ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱଦେବ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ମନ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଓ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ବେଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହେଲେ। ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର, ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ – ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ପ୍ରକାର ମୂଳ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅଭିନ୍ନ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜାଣାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଓ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମକୁ ତାହାର ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘଟିଥିବା ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। 'ଦିବ' ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ଏହି ପାଞ୍ଚ ତିଆରି କଲେ। ଏମାନେ ରାତିରେ ଜନ୍ମିନଥିଲେ; ପୁନଃ, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ନିଜରୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ମହତ୍ ଠାରୁ ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଭେଦ ହେଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଜରେ ସ୍ୱାଭାବିକ। ନଦୀ, ସାଗର ଓ ହଜାର ହଜାର ପର୍ବତ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅଂଶ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମା-ବନରେ, ଅପ୍ରକଟ ବ୍ରହ୍ମା ସବୁଠି ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ସର୍ବଜ୍ଞ ଭାବରେ। ଏଠାରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଗୁହା ସହିତ ବୁଦ୍ଧିର ସମୂହ ଅଛି। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଫୁଲିଫଳି, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମା-ବନ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ-ବୃକ୍ଷର ଅଂଶ। ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତି, ପ୍ରଧାନ ଓ ମାୟା ବୋଲି କହନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ତିନି ସୃଷ୍ଟି ସଚେତନ ଇଚ୍ଛା ବିନା ହୁଏ। ଭେଦ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ସୃଷ୍ଟି ଆସେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାହାର ମୂଳ କାରଣ ମନାଯାଏ। ସୃଷ୍ଟି ଏକଠାରୁ ଅନ୍ୟଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କାରଣକୁ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି।