ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ନିଜ ନିଜ ଭାଣ୍ଡ, ଦୁଧ ଦୋହନ କରିବା ପାତ୍ର ଓ ଦୁଧ ସହିତ ଯଥାଯଥ ରୂପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଧର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ପ୍ରାଚୀନ ମହାର୍ଷିମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତର କାରଣ କ’ଣ, ତାହା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କେବଳ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଧ୍ୟାନସହିତ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ମାତ୍ର ଜାଣିବାଉଚିତ। ଏହା କୌଣସି ଅନୀତିଶୀଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିବାଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ସେଠି ଏହି କଥା ଶୁଣିବାଉଚିତ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ କୃତ କିମ୍ବା ଅକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶୋକ କରେନାହିଁ। ଏହିପରି, ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶରୁ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଅଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ପ୍ରଜାପତି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁନୀଥାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଧର୍ମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମନାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏହିପରି, ସେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ହେଇପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାୟଜ୍ଞମାନେ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ସୋମପାନ କରୁନଥିଲେ। ଏକ କ୍ରୂର ବ୍ରତ ନିଷ୍ପତି ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବିନାଶ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଲା। ଘୋଷିତ ହେଲା—"ଯଜ୍ଞ ମୋ ପାଇଁ ହେଉ, ହବି ମୋ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉ।" ତାପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ, ମରୀଚିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କହିଲେ, "ଅନୀତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ ନୁହେଁ।" "ମୁଁ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି"—ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ଏପରି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟମନା ବେନ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ହସିଲେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ୱେ ଏପରି କହିଲେ—"ମୋର ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀରେ କିଏ ମୋ ସମାନ ଅଛି?" ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି କାରଣ, ଏବଂ ଏହି ଧର୍ମର ମୂଳ। ମୁଁ ଚାହିଲେ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବି କିମ୍ବା ବିନାଶ କରିପାରିବି, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।" ଏହା ଦେଖି, ବେନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବାମ ହାତ ଘସିଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ଓ କଳା ଦେହୀ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିବ୍ରାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ, "ବସିଯାଅ।" ବେନଙ୍କର ଅଶୁଦ୍ଧିରୁ ସେ ମାଛ ଧରିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବେନଙ୍କର ଅଶୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ। ତାପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ମାନେ ଯେପରି ଅରଣୀ ଘସି ଅଗ୍ନି ବାହାର କରନ୍ତି, ସେପରି ଚର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ। ଏଠାରୁ ପୃଥୁଙ୍କ ହାତରୁ ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଧନୁ ଅଜଗବ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ପୃଥୁଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏକ ରାଜର୍ଷି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ଏକ ମହାନ ପୁତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ନଦୀ ଓ ସାଗରମାନେ ପ୍ରକାର ପ୍ରକାର ମଣି ଓ ରତ୍ନ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପୂଜ୍ୟ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ବେନଙ୍କ ବଂଶଜ ପୃଥୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ଏହିପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ଛାଡିଦେଇଥିଲେ, ପୃଥୁ ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ନୀତିରେ ପୁନଃ ଜିତ କଲେ। ପୃଥୁ ସାଗର ସୀମାକୁ ଯିବାବେଳେ ଜଳ ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲା। ତାଙ୍କ ମନେ ମାତ୍ର ଭାବିଲେ, ମାଟି ଚାଷ ଛାଡି ଅନେକ ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା; ଖାଦ୍ୟ ସେମାନେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।