ଜନଲୋକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଦଶ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୁନିପୁନି ଏହି ଚକ୍ରରେ ବନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ସମୟର ଅନିବାର୍ୟ ନିୟତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ରହନ୍ତି । କିନ୍ତୁ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝି, ସେହି କ୍ରିୟା ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେନ୍ତି । ତା'ପରେ, ଜନଲୋକରୁ ସେମାନେ ଟପୋଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆଉ ପୁନର୍ବାସନ ନାହିଁ । ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଋଷିମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ହୋଇ ଲୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ସମୟ ଆଦିହୀନ ଥିବାରୁ, ସମସ୍ତ ପରିଗଣନା ମଧ୍ୟ ଆଦିହୀନ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ପୂର୍ବଜ, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଗଣ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଚକ୍ରରେ ଯୁକ୍ତ । ଏହି ପଦ୍ଧତି ଓ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତର ଘଟେ । ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ଲୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଲୟ ପରେ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ଅନୁକ୍ରମ କେବେ ବି ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିହେବା ନୁହେଁ । ତେବେ, ମନ୍ବନ୍ତରର ପରିଗଣନା ମାନବୀୟ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିରିଶ କୋଟିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇ ହଜାର ଅଧିକ ଯୋଗ ହୁଏ । ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ଯୋଗ କରି, ମୁଁ ମନୁ ପରେ ଆସିବା ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ କହିବି । ଏହି ସମୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରମାଣରେ ବାଉନ୍ସି ହଜାର ଯୋଗ କରାଯାଏ । ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ଯୁଗକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ଭାବରେ ଧରାଯାଏ । ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଦାନବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ପୁନଃପୁନଃ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଶୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ସନ୍ଧିକୁ ବୁଝ । ଚାରି ଯୁଗ—କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏହିଭଳି ସ୍ମରଣ ହୁଏ । ଭଗବାନ ଏହି ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ମନୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ଏହି କଥା ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମୟକୁ ନିମିତ୍ତ କରି ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି । ମୁଁ ଏହି ଏକ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ବନ୍ତରର ସନ୍ଧି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବି । ଯାହା ଅନିବାର୍ୟ ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଏହା ନିୟତ ଭାବେ ଶେଷ ହୁଏ । ସପ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ମନୁମାନେ—ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଅଧିକାର ଶେଷ ହୁଏ, ସେମାନେ ନିଜ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଝି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ତା'ପରେ, ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲେ, ସେହି ଦେବତାମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶାସକ ହେବେ—ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ମନ୍ବନ୍ତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କଳି ଯୁଗରେ ଏହି କଥା ପୁନି କୁହାଯାଏ । ଯେପରିକି କୃତ ଯୁଗର ପ୍ରବାହ କଳି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଥିବାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି । ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ପୁନି ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ମନ୍ବନ୍ତରର ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରବାହ ରଖିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଦମ୍ପତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଜୀବିକା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଭେଦ ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି । ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ବନ୍ତରର ମନୁ ଓ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ନଶ୍ୱର ହେଲେ, ପୁନି ନୂତନ ମନୁ ଓ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ନାଗ, ପିଶାଚ, ପ୍ରେତ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ମନୁ, ଏହି ସମସ୍ତେ ମନ୍ବନ୍ତର ଆରମ୍ଭରେ ପୁନିପୁନି ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଅନ୍ତି ।