ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଏକ ସରଳ ଧାରାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ଧକାର ଛୁଆଁନଥିବା, ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲା। ଏଠିରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଆଲୋକମୟ ଥିଲେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସିଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମିକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଛଅଟିଏ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୈକାରିକ, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବମାନେ ଅଚଳ ଥିବା ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଧାରାରେ ବହୁଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଛଅଟିଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଅନୁଗ୍ରହ, ଯାହା ସତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ ଦୁଇଟି ଗୁଣର ସମ୍ମିଳନ। ପ୍ରକୃତିକ ଓ ବୈକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ଏବଂ କୌମାର ସୃଷ୍ଟିକୁ ନବମ ବୋଲି ମନ୍ୟ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧିର, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦଳ ଭିତରେ ଆସନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଚାରିପ୍ରକାର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପି ଅବସ୍ଥିତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ଓ ପଶୁ ଗର୍ଭରେ ବିପରୀତତା ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସମାନ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଜାଣି, ତିନିଜଣ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ସେମାନେ ଅସକ୍ତ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏବେ ମୋହଁରୁ ତୁମେ ଅସୃଷ୍ଟି ଅବସ୍ଥା ଓ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ, ସାଗର, ନଦୀ, ଗଛ, ଲତା, କାଠ, ପାତ୍ର, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ସଂଧି, ରାତି, ଦିନ—ଏମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବିପୁଳ ଧାରାମାନେ ଏବଂ ଯେଉଁଠି 'ସ୍ଥାନ' ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏମାନେ ଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଂଶ, ଏବଂ ଯୁଗଳ ମିଳନରେ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବସିଷ୍ଠ ଏମାନେ ନଉଜଣ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସମାନ ଭାବେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଧର୍ମ ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା। ସଙ୍କଳ୍ପରୁ ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ମୂଳ ଅପ୍ରକଟ। ଭୃଗୁ ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଋଷି ଯାହାର ମୂଳ ଜଳ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉଦାନ ବାୟୁରୁ ଏବଂ ପୁଲହ ବି ଭିନ୍ନ ବାୟୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁତ୍ରମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଭୃଗୁ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ବକ୍ତା ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁତ୍ର ରୁଦ୍ର ସହିତ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଜ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଆଲୋକ ନିଜେ ଧରି, ଏହି ଜଗତରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେମାନେ ସନ୍ତାନ, ଧର୍ମ ଓ କାମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ। ଏହିପରି, ସନତ୍କୁମାର ନାମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଅସୁର, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କ ଜଂଘାରୁ ମନୁଷ୍ୟ, କଟିରୁ ଅସୁରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏବଂ ଅମୃତରୁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।