ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ସପ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ ସମ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏହି ଋଷିମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଂଶର ଆଦିକର୍ତା ଥିଲେ । ସେମାନେ ନିର୍ମଳ କାରଣରେ ସମତାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଋଷିମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଥିଲେ, ବନରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ରୂପେ ରହିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଜାତି ଏବଂ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ସମସ୍ତ ଜାତି ଏବଂ ଆଶ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହି ଋଷିମାନେ ଚଳାଇଥିଲେ । ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଆସିଥାଏ—ଯେତେବେଳେ ପିତା ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପିତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ଏହି ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଅଷ୍ଟାଠି ହଜାର ଥିଲେ । ସେମାନେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସନ୍ତାନର କାରଣ ରୂପେ ସମ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏହି ଅଷ୍ଟାଠି ହଜାର ଗୃହସ୍ଥ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ । ଯୁଗର ଶେଷରେ, ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରନ୍ଥର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଏକାଧିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଥିଲେ । ଭାଇବସ୍ବତ ଅନ୍ତରାଳରେ, ପ୍ରତି ଡ୍ବାପର ଯୁଗରେ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ସପ୍ତମ ଡ୍ବାପରରେ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବେଦମାନେ ଭାଗ କରିଥିଲେ । ତୃତୀୟରେ ଉଶନାସ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି । ସପ୍ତମରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମରେ ବସିଷ୍ଠ ସମ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ଏକାଦଶ ଯୁଗରେ, ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ସନଦ୍ୱାଜ ଆସିଥିଲେ । ପଞ୍ଚଦଶରେ ତ୍ରୈୟାରୁଣି, ଷୋଳଶରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଥିଲେ । ଋଜୀଷରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଭରଦ୍ୱାଜରୁ ଗୌତମ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ହର୍ୟବନରୁ ବେନା ସମ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ତାହାରୁ ବାଜଶ୍ରବା । ତୃଣବିନ୍ଦୁରୁ ତତଜ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ତୃଣବିନ୍ଦୁରୁ ମଧ୍ୟ । ତାହାରୁ ଜାତୁକର୍ଣ ଆସିଥିଲେ; ତାହାରୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସମ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ଡ୍ବାପର ଯୁଗରେ, ଦ୍ୱୈପାୟନରୁ ଦ୍ୱୋଣି ଆସିବେ । ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାଖା ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେବ । ତପସ୍ୟା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଲାଭ କରିଛ, କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମର କୀର୍ତି ହୋଇଛି । ଅମର ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଛି; ବ୍ରହ୍ମ ନିଜେ ଅମର ଅଟୁଟ । ଏହାର ମହାନତା ଏବଂ ବିସ୍ତାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଅଥର୍ବ, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଏବଂ ସାମନ୍ରେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମକୁ ନମସ୍କାର । ସେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମକୁ ନମସ୍କାର, ଯାହା ମହାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ । ପ୍ରକଟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଚେଷ୍ଟାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉଛି । ଯାହା ଅପ୍ରକଟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ପ୍ରକୃତି, ବ୍ରହ୍ମ, ଚିରନ୍ତନ । ଅଖଣ୍ଡ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅବିନାଶୀ, ବହୁରୂପ । କୃତ ଯୁଗରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନଥାଏ; ତେଣୁ ଅକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ହେବ ? ଶୁଣିବାକୁ ହେଉ କି ଶୁଣି ହୋଇଛି, ଭଲ କି ଭଲ ନୁହେଁ, ସମାନ । ଏହା ଦେଖିବାକୁ, ଶୁଣିବାକୁ, ଶୁଘିବାକୁ, ଯେପରି ହେଉ । ଯାହା ଉହା ଉଦ୍ଘାଟନ କରିନାହିଁ, କିଏ ତାହାକୁ ଖୋଜିପାରିବ ? ଯେତେବେଳେ କିଏ କିଛି କରେ, ସେ ତାହାକୁ ନିଜର ଭାବେ ଗଣନା କରେ । ଏବଂ ଯେତେବେଳେ କିଏ କିଛି କରେ, ଯେପରି, କିଏ ମଧ୍ୟ, କଉଁଠି ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ହେଉ, ଅସଙ୍ଗ କି ଅତିରିକ୍ତ, ଜ୍ଞାନ କି ଅଜ୍ଞାନ, ପ୍ରିୟ କି ଅପ୍ରିୟ—ଉପର, ଅନ୍ୟ, ଓ ତଳ ଅବସ୍ଥା ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ମାନଙ୍କୁ ଏକାଉଁ ଅଟୁଟ ।