ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମର ସନ୍ତାନ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ କୁବେର, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଶାଖାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଦେବର୍ଷି ବୋଲି ପରିଚିତ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଯେଉଁମାନେ ଅବତରିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ରାଜର୍ଷି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜର୍ଷି ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ, ସତ୍ୟ ଓ ଧୃଢତାରେ ଅବିଚଳ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନ ଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ମହାନ ରାଜର୍ଷି ଓ ଦେବମାନବ ରାଜା ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି, ସପ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ, ସପ୍ତ ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ଧର୍ମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଥିବା, ଓ ବଂଶ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲେ। ଏହି ଋଷିମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଥିଲେ। ସମାଜର ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସେମାନେ ଚାଳନା କରିଥିଲେ। କେବେ ଜଣେ ବାପା ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, କେବେ ସନ୍ତାନ ବାପା ଭାବରେ ଆସୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ଋଷିମାନେ ଅଠାଠି ହଜାର ଅଠାଠି ହଜାର ଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହି ଅଠାଠି ହଜାର ଗୃହସ୍ଥ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଯୁଗର ଶେଷ ହୁଏ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ବୈବସ୍ବତ ଅନ୍ତରାଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପରୟୁଗରେ ପୁନିପୁନି ଆସିଥାନ୍ତି। ସପ୍ତମ ଦ୍ୱାପରରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବେଦକୁ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ। ତୃତୀୟ ଦ୍ୱାପରରେ ଉଶନାସ ଭାଗବତ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି। ସପ୍ତମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଷ୍ଟମରେ ବସିଷ୍ଠ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏକାଦଶ ଦ୍ୱାପରରେ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ସନଦ୍ୱାଜ ଆସିଥିଲେ। ପଞ୍ଚଦଶ ଦ୍ୱାପରରେ ତ୍ରୈୟ୍ୟାରୁଣି, ଷୋଡ଼ଶ ଦ୍ୱାପରରେ ଧନଞ୍ଜୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଋଜୀଷରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ଭରଦ୍ୱାଜରୁ ଗୌତମ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ହର୍ୟବନରୁ ବେନ ଓ ବେନରୁ ବାଜଶ୍ରବା। ତୃଣବିନ୍ଦୁରୁ ତଟଜ ଓ ତଟଜରୁ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ, ତାହାଠାରୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଭବିଷ୍ୟତ ଦ୍ୱାପରରେ ଦ୍ୱୈପାୟନରୁ ଦ୍ୱୋଣି ଜନ୍ମ ନେବେ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାଖା ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେବ। ତୁମେ ତାପସ୍ୟା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଛ। ବ୍ରହ୍ମର ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ ଅମୃତକୁ। ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ବିସ୍ତାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମକୁ ଅଥର୍ବ, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦିଅ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମକୁ, ମହାନଙ୍କର ଚରମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ପ୍ରକାଶ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ।