ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର କଥା ଅଛି—ଶାଲିମଞ୍ଜରିପାକ, ଶଧୀୟା ଏବଂ କାନିନୀ, ଏହି ମାନ୍ୟ ସାମଗାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସୁମନ୍ତୁ ଅଥର୍ବବେଦକୁ ଦୁଇଠା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ପରେ, କବନ୍ଧା ଏହି ଅଥର୍ବବେଦକୁ ପୁନଃ ଦୁଇ ଭାଗ କରି, ଏହାର ଗୋଟିଏ ଭାଗ ପଥ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦେଵଦର୍ଶଙ୍କ ଚାରିଜଣ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ—ମୋଦ, ବ୍ରହ୍ମବଳ, ପିପ୍ପଳାଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ। ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଅଥର୍ବବେଦର ବିଭାଗରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନେଲେ। ଏହିପରି, ଜାଜଳି, କୁମୁଦାଦି ଏବଂ ତୃତୀୟ ଶୌନକ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂହିତା ସୈନ୍ଧବାୟନ ନାମକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମୁନିଙ୍କୁ ମିଳିଲା। ଏଠାରେ, ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପ, ବୈତାନ ଏବଂ ସଂହିତାବିଧି—ଏହି ତିନି ଅଥର୍ବଣମାନେ ସଂହିତା ଗଠନରେ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ ନେଲେ। ଏହି ବିଭାଗରେ ଆତ୍ରେୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୁମତି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ଅକୃତବ୍ରଣ; ସାବର୍ଣ୍ଣି, ସୋମଦତ୍ତି, ସୁଶର୍ମା ଏବଂ ଶାଂଶପାୟନ, ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଅଥର୍ବବେଦର ତିନି ନୂତନ ସଂହିତା ତିଆରି କଲେ। ମୋର ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ସଂହିତା ତିଆରି ହେଲା, ଏହିପରି ଚାରି ପ୍ରମୁଖ ସଂହିତା ରହିଲା। ବେଦର ଶାଖାମାନଙ୍କ ସମାନ, ଅନ୍ୟ ଶଖାମାନେ ପରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି। ଏଠାରେ, ଲୌମହର୍ଷଣିକ ପ୍ରଥମ ମୂଳ ରୂପେ ଜଣାଯାଏ, ତାପରେ କାଶ୍ୟପିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଟୁଟ ଶଖା। ଅନ୍ୟ ଏକ ହେଉଛି ଶାଂଶପାୟନିକ, ଯାହା ନୋଦ ଓ ଅର୍ଥର ମୂଲ୍ୟରେ ଶୋଭିତ। ଏମିତି ମୋଟ ପନ୍ଦରଟି ଅଛି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅନ୍ୟ ଓ ଆଉ ଦଶଟି ଅଛି। ସାମନ ଗୀତର ସଂଖ୍ୟା ଅଷ୍ଟହଜାର, ଏବଂ ସାମନ ଗୀତ ଚଉଦଟି ଅଛି। ଆଧ୍ୱର୍ୟବ ପରମ୍ପରାରେ ଚନ୍ଦସ୍ ଦ୍ୱାଦଶହଜାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଂଶରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ଭାଗ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି ହୁଏ। ଏହି ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟକ, ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମିଶି ଋକ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜୁସ୍ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଏପରି, ତୈତ୍ତିରୀୟମାନେ ପରକ୍ଷୁଦ୍ର ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ଋକ୍ ସଂହିତାର ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଜୁସ୍ ଓ ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ରମାନେ, ଶୁକ୍ରିୟ ସହିତ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହିପରି ମାପିତ। ଛଉହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁଣି ଛବିଶିଟି ଅଛି। ଅନ୍ୟେଁ, ଏଗାରହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦଶଟି ଅଧିକ ଅଛି। ଏହିପରି, ଏକହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ରକୁ ମାପ ଭାବେ ଘୋଷିତ କରାଯାଏ। ଅଥର୍ବଣମାନଙ୍କ ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପଞ୍ଚହଜାର ଅଟେ। ଏହି ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କ ଆରଣ୍ୟକ ପୁନଃ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ବେଦ ଶଖା ନିର୍ମାତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ବିଭାଗର କାରଣ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବେଦିକ ପରମ୍ପରା ନିତ୍ୟ, ଏହି ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମୃତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦର ଅଧିକ ବିଭାଗ ଘଟିଥିଲା। ଗୁରୁମାନେ ଏହି ବେଦ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ତାପରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଚାରି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା ଓ ନ୍ୟାୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିସ୍ତାର ଅଛି। ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବବେଦ—ଏହି ତିନି ବି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ। ଏହିପରି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପରେ ଦେଵର୍ଷିମାନେ ଆସିଲେ। କାଶ୍ୟପ, ବଶିଷ୍ଠ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ଆତ୍ରିମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଟେ। କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଦେବତା ଏବଂ ପୁନଃ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହିପରି କଥା ଉଲ୍ଲେଖିତ।