ଏକ ସମୟରେ ଶତକ୍ରତୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ ସମୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିଥିଲେ। ପରେ, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ—ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ପଣ୍ଡିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହଜାରଟି ସଂହିତା ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ। ଏପରି କହି, ବିଶିଷ୍ଟ ବାସବ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ସୁକର୍ମାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ସୁକର୍ମାଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଷ୍ୟ ପଉଷ୍ୟଞ୍ଜି, ଯିଏ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେ ୧,୫୦୦ଟି ସଂହିତା ପଢ଼ାଇଥିଲେ। କୌଶିଳ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ସଂହିତାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ପଉଷ୍ୟଞ୍ଜିଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ବିଭାଗ ଶୁଣ। ସେମାନେ ହେଲେ: ସକୋଟିପୁତ୍ର, ସୁସହା, ସୁନାମ, ଓ ବିତ୍ତଲୌଗାକ୍ଷିଣ। ଏମାନଙ୍କ ଶାଖା ଏହିପରି। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତିନିଜଣ କୁଶୁମଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ପରାଶର ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ଥିଲେ। ଶୌରିଷୁ ଓ ଶୃଙ୍ଗିପୁତ୍ର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ମହାତ୍ମା ଶୃଙ୍ଗିପୁତ୍ର ତିନିଟି ସଂହିତା ଶିଖାଇଥିଲେ। କୌଥୁମ, ଯିଏ ପରାଶରଙ୍କ ପୁଅ, ସେ ଛଅଟି ସଂହିତା ଶିଖାଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନଯୋଗପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପତଞ୍ଜଳି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଥିଲେ। ଲାଙ୍ଗଳ, ଶାଳିହୋତ୍ର, ଷଡୁବାଚ, ଏବଂ ସଂହିତାସହିତ କଣ୍ଡୁ ଓ କୋହଳ—ଏହି ଛଅଜଣ ଲାଙ୍ଗଳ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସଂହିତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ହିରଣ୍ୟନାଭ ରଚିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଜଣେ ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେ ଏହି ସଂହିତା ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲେ—ସେମାନେ ହେଲେ: ତାଳକ, ମାଣ୍ଡୁକ, କାଳିକା, ଓ ରାଜିକ; ପୁଷ୍ଟି, ପରିକୃଷ୍ଟ, ଓ ଉଲୂଖଳକ; ଶାଳିମଞ୍ଜରିପାକ, ଶଧୀୟ, ଓ କାନିନୀ। ସାମଗାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୁମନ୍ତୁ ଅଥର୍ବବେଦକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। କବନ୍ଧ ଏହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି, ଏକ ଭାଗ ପୁନି ପଥ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ମୋଦ, ବ୍ରହ୍ମବଳ, ଓ ପିପ୍ପଳାଦ—ଏହି ଚାରିଜଣ ଦେବଦର୍ଶଙ୍କ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଜାଜଲି, କୁମୁଦାଦି, ଓ ତୃତୀୟ ଜଣେ ଶୌଣକ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୈନ୍ଧବାୟନ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂହିତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପ, ବୈତାନ, ଓ ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସଂହିତାବିଧି—ଏହିମାନେ ଅଥର୍ବବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ। ଆତ୍ରେୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୁମତି, କାଶ୍ୟପ, ଓ ଅକୃତବ୍ରଣ; ସାବର୍ଣ୍ଣି, ସୋମଦତ୍ତି, ସୁଶର୍ମା, ଓ ଶାଂଶପାୟନ। ଏଠାରେ ତିନିଜଣ ପୁନଃ ତିନିଟି ସଂହିତା ଗଠନ କରିଥିଲେ; ମୋର ସଂହିତା ଚତୁର୍ଥ, ଏହିପରି ଚାରିଟି ପ୍ରଧାନ ସଂହିତା ହେଲା। ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସଂହିତାଗୁଡ଼ିକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଗଲା, ବେଦର ଶାଖାମାନଙ୍କ ପରି। ଲୌମହର୍ଷଣିକ ପ୍ରଥମ ମୂଳ, କାଶ୍ୟପିକ ଦ୍ୱିତୀୟ। ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ନୋଦା ଓ ଅର୍ଥର ମାନ୍ୟତା ସହିତ ଶାଂଶପାୟନିକ। ଏହିମାନେ ପନ୍ଦରଟି, ତାପରେ ଦଶଟି ଅନ୍ୟ ଏବଂ ଆଉ ଦଶଟି ଅଛି। ସାମନ୍ତରେ ଆଠ ହଜାର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ଚୌଦ ଟି ସାମଗୀତି ଅଛି। ଆଧ୍ୱର୍ୟବ ପ୍ରଥାରେ ବାର ହଜାର ଛନ୍ଦ ବିଦ୍ୟମାନ।