ପୁରାତନ କାଳରେ, ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁରାଣ ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ସଂହିତା ଯଜ୍ନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବାରୁ, ଏହାକୁ 'ଯଜୁର୍ବେଦ' ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବେଦ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଶତଗୁଣ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କାମ କରିଥିଲେ। ପୈଳା, ଯିଏ ଋଗ୍ବେଦର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମତ୍ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ବାଶ୍କଲାଙ୍କୁ। ପୈଳା ଏକ ମାସ ଧରି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସେବା ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ତୃତୀୟ ଭାଗ ପରାଶରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାଗ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ। ପୈଳା ମାନ୍ଡୂକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ବହୁ ବାଗ୍ୟଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟଶ୍ରବା, ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ମହାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ, ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ସତ୍ୟଶ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ବାଶ୍କଲା ଓ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏକ ଏକ ଶାଖାର ଉଦ୍ଗାତା ହେଲେ। ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏକଠା ହେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବିନାଶ ଘଟିଲା। ଜନକଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଏକ ତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ତୁମେ ଜାଣିଛ। ସେଠାରେ ହଜାର ଋଷି ଅନେକ ଦଳରେ ଆସିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକଠା ହେଇଥିବା ଦେଖି, ଜନକଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମ ନେଲା। ରାଜା ନିଜ ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ସେ ଋଷିମାନେକୁ ଗ୍ରାମ, ମଣି, ଦାସୀ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ସମ୍ପଦ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ, ସେଠି ଏହି ସମ୍ପଦ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଜନକଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ, ବେଦରେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଇ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିଲେ। "ଏହା ମୋର, ତୁମର ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କହ; କାହିଁକି ଗର୍ବ କରୁଛ?" ଏପରି ତର୍କ ଚାଲିଥିଲା। ତାପରେ ଏକ ଶିକ୍ଷିତ, କବି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ଏହା ଘରକୁ ନେଉ, ବାଳକ; ଏହା ମୋର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଯଦି କୌଣସି ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେବେ ମୋତେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ଡାକିପାରିବେ।" ଏପରି ସମୟରେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, ହସୁଥିବା ପରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିବା, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା।" ହଜାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ, ଶୁଭ ଅର୍ଥ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଇଥିଲା। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଶୂଭିତ ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପରୀକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷି ଏକ ପକ୍ଷରେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। "ଶାକଳ୍ୟ," ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ସିଧାସଳଖ କହିଲେ। ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଶର୍ତ୍ତ ବାନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ସେହିପରି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଲା। ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ମହାଜ୍ଞାନର ସମ୍ପଦ ନିଜକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" "ବ୍ରହ୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ରଷ୍ଟି।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସମ୍ପଦ ଭାବରେ ଧାରଣ କରିଛ, ଆମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ କହିବା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାକଳ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସ୍ତ୍ରାଶିତ ହେଲେ ଏବଂ ରୋଷରେ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।