ପୂର୍ବ ଦିଗର ଏକ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶରୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ଦୀକ୍ଷା ଚିହ୍ନ ଧରିଥିଲେ ସେ। ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭର ଏକ ଅଲୌକିକ ଚମକ ଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରବର୍ଗ୍ୟ ନାମକ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ମାୟାମୟୀ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ। ସେ ଘୃତର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭିଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଏକ ଚମସ ପରି ଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସାମ ଗୀତର ଉଚ୍ଚାରଣ ସଦୃଶ ଉପଚାରିତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ନଖ ଉପଶ୍ଚାରର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ତିନି ଭୟାନକ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଘୁଁଡି ବଳି ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ନିଜେ ଏକ ମହାୟଜ୍ଞ ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସଙ୍ଗୀତର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଧ୍ୱନି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ନଥିଲା। ସେ ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ଭୂମିକୁ ଅଭିଳାଷା କରି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପର୍ବତମାନେକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି ସଜାଇଦେଲେ। ଏହି ପର୍ବତମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପିଗଳି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବତ ରଖାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେ ଏକ ପର୍ବତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ପର୍ବତମାନେକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି। ସେ ଚାରିଟି ଲୋକ—ଭୂ ଆଦି—ପୁନଃ ପୁନଃ ବିନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଆସିଲା ଅନ୍ଧକାର, ମୋହ, ମହାମୋହ, ତାମସିକ ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ଅବିଦ୍ୟା। ସୃଷ୍ଟି ପାଞ୍ଚ ଧରଣର ରୂପରେ ଅନୁଭୂତିଶୀଳ ଏବଂ ଅଭିମାନୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବିହୀନ, ଏବଂ ଚେତନା ବିନା ଥିଲା। ଏହିଠାରୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଗୁପ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ପ୍ରଧାନ ବୃକ୍ଷମାନେ। ତାଙ୍କର ମନ ଅପରିଚୟଶୀଳ ଥିଲା, ଏହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ସେମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମର ମୂଳ ଭାବେ ଭାବିଲେ। ଏହା କ୍ରମେ ବାମପଥୀ ଧାରାରେ ଗତି କରୁଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ତିର୍ୟକ୍ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ଓ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏଗାରୋଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ନଅଟି ଆତ୍ମାର ରୂପ ଥିଲା। ସେମାନେ ସବୁଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ପୁନଃ ଆବୃତ। ଏହି ତିର୍ୟକ୍ ପ୍ରବାହ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଂଯମୀ ଓ ତିନିପ୍ରକାର ଚେତନା ଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଇଚ୍ଛା ନିମିତ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖିଲେ। ତୃତୀୟ ଧାରା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରବାହ ଥିଲା, ଯାହା ଉପରେ ସ୍ଥିତ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଆବୃତ। ଏହି ନଅଟି ଆତ୍ମାର ରୂପ ସ୍ମୃତିରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରବାହ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ପୁନଃ ଏକ ନୂତନ କ୍ରିୟାଶୀଳ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ତାପରେ ଭୂତାତ୍ମକ ସୃଷ୍ଟି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସରଳ ପ୍ରବାହରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଲା। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ରଜୋଗୁଣ ଭାବେ ପ୍ରଧାନ। ମାନବ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମା ଥିବା ମାନବମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ, ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଏହାକୁ ଏହି ଭୂତମୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ତୃତୀୟଟି ବୈକାରିକ, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ସୃଷ୍ଟି। ଚତୁର୍ଥଟି ପ୍ରଧାନ ସୃଷ୍ଟି, ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଚଳ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଷଷ୍ଠ—ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।