ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସୃତିରେ, ଏକ ମାନ୍ୟ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାରେଟିଭ ଏହିପରି: ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରୋଧ ନ କରନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହିପରି ସଂଯମୀ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମୃତିରେ ଏପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଏବଂ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁହାଯାନ୍ତି। ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସଠିକ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମୀ କୁହାଯାଏ। ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ଯୋଗର ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମୀ ହୁଅନ୍ତି। ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଵାନପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ତ୍ୟାଗୀ—ଏମାନେ ଧର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହିପରି ବିଚାର କରନ୍ତି—“ଏହି ଧର୍ମ, ଏହି ଅଧର୍ମ।” କ୍ରିୟା ଏଠାରେ ନିପୁଣ ଅଥବା ଅନିପୁଣ, ଧର୍ମୀ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମୀ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅଧର୍ମ କୁହାଯାଏ। ଅଧର୍ମର ଫଳ ଅପେକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ଶିକ୍ଷକମାନେ ଶିଖାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିକ୍ଷକ କୁହାଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାରଣରେ ଶିକ୍ଷକ କୁହାଯାନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବେଦୀୟ କ୍ରିୟାର ଚିହ୍ନ ଦୁଇପ୍ରକାର। ଏଠାରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୁରାତନ ଅନୁଭବରୁ ବେଦୀୟ କ୍ରିୟାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଯୁଗର ଆଚରଣକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମନୁ ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ବହୁଧା ଧର୍ମକୁ ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ଉତ୍ତମମାନେ ମନୁ ଯୁଗରେ ଧର୍ମରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ କୁହାଯାନ୍ତି। ଉତ୍ତମମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଚରିତ୍ର ସବୁ କାଳରେ ଉଚିତ। ଏହା ଉତ୍ତମମାନେ ଏବଂ ମନୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ଯୋଗୁ। ଦାନ, ସତ୍ୟ, ତପ, ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା, ବଳି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦୟା—ଏହି ସବୁ ଉତ୍ତମମାନେ, ମନୁ ଏବଂ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ତାହାକୁ ‘ଶ୍ରୌତ’ କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ କଥା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତାହା ‘ସ୍ମାର୍ତ’। ଏବେ ମୁଁ ଧର୍ମର ଉପାଂଗ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣ କରିବି। ବସ୍ତୁକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ କୁହିବା—ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ୟର ଚିହ୍ନ। ଗଭୀର ଏବଂ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା—ଏହି ତପର ରୂପ। ପୁରୋହିତ ଏବଂ ବଳିର ଏକତା—ଏହି ହେଉଛି ବଳି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା—ଏହି ଦୟା। ମନ, ଶବ୍ଦ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହିବା—ଏହି ଛମା। ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ନ ନେବା—ଏହି ଅଲୋଭ। ନିୟମ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟ—ଏହି ତପ। ମିଥ୍ୟା କଥା ଉଦ୍ଭବ ନ କରିବା—ଏହି ଶାନ୍ତିର ଚିହ୍ନ। ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ ନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏହି ଦାନର ଚିହ୍ନ। ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ, ଉତ୍ତମ ଉପକାର ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ ନିମ୍ନ। ବେଦ ଏବଂ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଧର୍ମ, ଜୀବନର ଅବସ୍ଥା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଅପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଘୃଣା ନ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ କରିବା। ତ୍ୟାଗ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟର ଛାଡ଼ିଦେବା—କରାଯାଇଥିବା ଓ ନ କରାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି। ଯେଉଁ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ଏହି ଜଡ଼ ଦ୍ରବ୍ୟର ରୂପାନ୍ତର। ଏହି ସବୁ ଧର୍ମର ଉପାଂଗ ଲକ୍ଷଣ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।