ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଅବଶ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ସେ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଦୀର୍ଘ ଖରା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏମିତି ଦୁଃଖରେ ଲୋକମାନେ ବିମୁଢ଼ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବାଧା ଆସେ, ଧନ ଓ ତର୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଦେଖାଯାଏ। ସ୍ମୃତି ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକତାରେ ମଧ୍ୟ ବିଭାଗ ହୋଇଯାଏ। ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ଜୀବିକା ଚାଲିଥାଏ। ଲୋଭ ସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ, ବ୍ୟବସାୟ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବିକା ହୁଏ, ଏବଂ ବସ୍ତୁର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ନେଇ ନିଶ୍ଚିତତା ରହେନାହିଁ। ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନାଶ ହୁଏ, ଏବଂ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ବଢ଼ିଯାଏ। ଦ୍ୱାପର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଚାରି ଭାଗରେ ବେଦକୁ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱାପରରେ ଧର୍ମ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାର ଗୁଣ ବିହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏବେ ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ, ତିଷ୍ୟ ଯୁଗର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସେତେବେଳେ ହିଂସା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ମିଥ୍ୟା, ଧୋଖା ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଘଟେ। ଏହା ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତନ ଓ ଅଳ୍ପତାର ଚିହ୍ନ। କଳିଯୁଗରେ ନିରନ୍ତର ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ରୋଗ, ଅନ୍ନାଭାବ ଓ ଭୟ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ସ୍ମୃତିର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ନଥାଏ। କଳିରେ କେତେକ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଶିଶୁବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୋଷରୁ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଲୋଭ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ ଏତିକି ରହିଯାଏ। ପୁରୁଷ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଏକ ପରେ ଏକ କ୍ଷୟଶୀଳ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେଇ କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଶୁଏବା, ବସିବା ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଗୁଣହୀନ ଲୋକ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି। ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଯୁଗ ଶେଷରେ ଏହି ସେବକମାନେ ଭଲ ଭାବେ ରଖାଯିବେ ନାହିଁ। ଏବଂ ଏହି ଶେଷ ଯୁଗରେ ଚତୁର ଧୋଖାବାଜ ଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବେ। ପଶୁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ଗାୟ ଓ ପଶୁଧନର ହ୍ରାସ ହେବ। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଯୁଗରେ ଦାନରେ ଆଧାରିତ ଧର୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯିବ। ସେତେବେଳେ ଭୂମି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଳ୍ପ ଫଳ ଦେବ, କିଛି ସ୍ଥାନରେ ତଥାପି ବହୁତ ଫଳ ମିଳିପାରେ। ଯୁଗ ଶେଷରେ ଲୋକମାନେ କେବଳ ନିଜ ପ୍ରତିରକ୍ଷାରେ ଲାଗିରହିବେ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବେ। ଯୁଗ ଶେଷରେ ଜନାନୀମାନେ ଖୋଲା କେଶ ଓ ହାତରେ ଲାଠି ଧରିବେ। କଳିଯୁଗରେ ଅନେକ ଲୋକ ସନ୍ୟାସୀ ଜୀବନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏହି ଅଧମ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ବ୍ୟବସାୟୀ ହୋଇଯିବେ। ସାରା ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମକାରୀ, ମିଥ୍ୟା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଓ ଶିକାରୀ ଦେଖା ଆକୃତିରେ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ। ଏକେ ଅନ୍ୟେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବେ, ସମସ୍ତେ ହାତ ପସାଇ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁବେ। ଯୁଗ ଶେଷରେ କୌଣସି ଉପକାରକୁ ଉପକାର ଫେରାଇବା ଲୋକ ରହିବେନି। ଏହିପରି ଦିନରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବ। ଅନ୍ୟର ମଣି ଚୋରି କରିବା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଚକ୍ଷୁ ରଖିବା ଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।