ମନୁଷ୍ୟ ଗଣନା ଅନୁସାରେ, ତିରିଶ କୋଟି ବର୍ଷର ଏକ ବିଶେଷ ଅବଧି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି । ଏହି ଅବଧି ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଏକ ଅନ୍ୟ ଅବଧି—ଏକ ଦଶ ହଜାର ଦୁଇ ହଜାର ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ସାଉଁ ଅଧିକ ଅବଧି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି । ଏହି ଅବଧିକୁ ମନ୍ବନ୍ତର ଏବଂ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି । ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ, ଦ୍ୱାପର ଏବଂ କଳି ଯୁଗ ସଂପର୍କରେ କହିବି । ଏହି ଦୁଇ ଯୁଗ ଅନୁକ୍ରମରେ ଆସିଥିବା ଯୁଗ, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ କହିନଥିଲି । ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ମନୁ ଏବଂ ସାତ ଋଷି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସଂଯୋଗ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦର ସଂଗ୍ରହ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ପାରମ୍ପରିକ ଧର୍ମ ଏବଂ ଉଚିତ ଆଚରଣର ଲକ୍ଷଣ ବି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଧର୍ମ ଆସିଥିଲା । ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ସାତ ଋଷି ଏବଂ ମନୁ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଇଛି । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା । ସେହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃ ଅନୁପ୍ରେରଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ସେମାନେ ସାତ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମନୁ ପାରମ୍ପରିକ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କଲେ । ଆୟୁର ସୀମିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଚାଲିଥିଲା । ଦେବତାମାନେ, ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ । ବେଦୀୟ ଉପଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକା ଅର୍ଥ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯୁଗ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ । ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପାଠ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି । ସେମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ସନ୍ତାନରେ ଫଳଦାୟୀ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖୀ ଥିଲେ । ଶୂଦ୍ରମାନେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାପରେକା ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି । ମନସ୍କାମନା, ବାଣୀ ଏବଂ ନିଜ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ଆୟୁ, ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କଲେ । ମୁତୁଆଘାତ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ପୁନଃ ମନୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ଧ୍ୟାନ କରି, ମନୁ ଶତରୂପାରେ ଦୁଇ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେହି ସମୟରୁ, ରାଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଗୁପ୍ତ ପାପ ଯାହା ମାନବ ଶାସକମାନେ ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦମନ କରନ୍ତି । ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା । ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ବିଶ୍ଵଭୁଜ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ହୋଇଥିଲା । ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଧର୍ମ ହେଉଛି—ସତ୍ୟ, ପାଠ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନ । ସେହିପରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ଭଳି ଲମ୍ବା, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଓ ଭଲ ଗଠିତ ଦେହ ଥିଲା । ସେମାନେ ବଡ଼ ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତି ହୋଇଥିଲେ । ଐତିହ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବାହୁକୁ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏକ ହସ୍ତକୁ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ କୁହାଯାଏ । ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ ସମାନ ହେଲେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଚକ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ । ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତିମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସାତଟି ରତ୍ନ ଥାଏ । ପତାକା ଓ ସାତଟି ଧନ, ଯଦି ଜୀବନ୍ତ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଏପରି ରତ୍ନ ଭାବରେ ଗଣିଯାନ୍ତି । ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଏବଂ ସାତ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି । ସମସ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତିମାନେ ପାଇଁ ଚୌଦ ରତ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ।