ମୃତ୍ୟୁର ପଥ କେଉଁଠି ଅଛି, କିମ୍ବା ସେଠାରୁ କେହି ପୁନର୍ବାର ଫେରିପାରିବେ କି ନାହିଁ—ଏହି କଥା କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଲୋକିକ ପୂର୍ବଜ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପିତା, ପିତାମହ, ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ—ଏହି ପରମ୍ପରା ଚାଲିଆସିଛି। ଯେମାନେ ବିଧିବତ୍ ହୋମ ଓ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବର୍ହିଷଦ୍ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଧର୍ମରେ ଏକ ଏକାତ୍ମତା ଥିବାରୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଏକତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଲାଗିରହନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅଧୋପତିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସପ୍ତପ୍ରକାର ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ପୂର୍ବଜମାନେ ସୁକ୍ଷ୍ମ ସୋମ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ନିଜ ବଂଶର ଜଣେ ବାନ୍ଧବ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଆହୁତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନବୀୟ ପୂର୍ବଜ ଭାବରେ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ରୁ ଅପସ୍ଥିତ, ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହାରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ କୁ ନିଜେ ଅନୁତାପ କରି, ଯନ୍ତ୍ରଣାର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଯାନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆସାରେ ପୀଡିତ, ସେମାନେ ଏଠାଉଁ ସେଠା ଭୂଲିଯାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରି ନାନା ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ, ବୈତରଣୀ ନଦୀ, କୁମ୍ଭୀପାକ ଏବଂ ପାଥର ଚକିରେ ଦଳିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଧୋପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ, ବଂଶାନୁସାରେ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନେ ତିଳ ତର୍ପଣ ଓ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅତି ନିମ୍ନ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ଯେଉଁ ଜାତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଏଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେପରି ହରାଯାଇଥିବା ଗାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛେଣି ନିଜ ମାଆକୁ ଖୋଜି ପାଇଥାଏ, ସେପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିବେଦନ କେବେ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ବିଷୟ ଜାଣିଛି, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ବୁଝିପାରିବ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ହାତରେ ଅଛି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସେମାନଙ୍କ ସ୍୵ପ୍ନରେ ରହେ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଋତୁ, ପକ୍ଷ ଓ ମାସର ରୂପେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଏକ ସହିତ ମିଳିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା କୃତ୍ୟ କଲେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ପରି ଏହି ପୂର୍ବଜଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପୁରାଣରେ ବିବୃତ ହୋଇଛି। ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୂର୍ବଜ ସନ୍ତୋଷ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ କଥିତ। ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ମାନିବା ଦରକାର। ଏଠି ଆଉ କ’ଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି? ଏଠି ସ୍ରୋତା ଅନୁରୋଧ କରେ—ମୁଁ ଏହାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ଏଉଁ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ତେଣୁ, ଚାରି ପ୍ରକାର ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଯୁଗ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣ। ସେଉଁଥିରେ ଯୁଗ, ଯୁଗର ବିଭାଗ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ସମୟକୁ ଷଡ୍ଉତ୍ସର୍ଗ ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏଉଁ ଜାଣ, ଏକ ଚକ୍ଷୁର୍ ନିମିଷ ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ଲଘୁ ଅକ୍ଷର ସମୟ। ଏପରି ତିରିଶି ଭାଗ ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ତିରିଶି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶି ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ଘଟେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ମାନବ ଓ ଲୋକିକ ମାପରେ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି।