ସୋମ ରସ ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ଅନ୍ତେଷ୍ଟିକାର୍ଥ ancestors ପାଇଁ ଏହା ଉପଚାର କରାଯାଏ। ସୋମର ଏହି ପୂଜା ସେ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥିବା ancestors ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସୋମକୁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ କରି କରାଯାଏ। ସିନୀବାଳୀଙ୍କ ମାପରୁ, ସେ ସିନୀବାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ। ଏଠାରେ ବସି, ସେ ସିନୀବାଳୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି ଯଥାଯଥି ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚ ନଦୀର ଅମୃତ ଓ ମଧୁର ଧାରା ସହିତ, ଏହି ମୃଦୁ ମଧୁ ଯାହା ସହଜରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ancestors କୁ ଅମୃତ ଓ ମଧୁରେ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯାହାକୁ ଋତ ଡାକାଯାଏ, ସେ ଅଗ୍ନି ଅଟେ, ଏବଂ ସେ ବର୍ଷ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଧମାସ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ancestors ହେଉଛନ୍ତି ଋତୁର ପୁତ୍ରମାନେ। ପ୍ରପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ଅଟନ୍ତି, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ କାଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସୋମର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ଭାଳି ରଖାଯାନ୍ତି। କାବ୍ୟ, ବରିଷଦ୍, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ—ଏହା ତିନି ଶ୍ରେଣୀର ଗୋଷ୍ଠୀ। ଏହି ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଏବଂ ଆର୍ତବ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ବର୍ଷ, ସୂୟ ହେଉଛି ପରିବତ୍ସର। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ହେଉଛି ବତ୍ସର, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ କାଳ ଯୁଗର ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ଦେବଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିମାସ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଅମୃତ ପାନ କରନ୍ତି, ସୋମ ମାସ ମାସ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ। ଏଭଳି ଅମୃତ, ମୃଦୁ ମଧୁ ଓ ମେଦ ଅମର ଅଟେ। ତେତିସ ଶୁଭ୍ର ଦେବତାମାନେ ଏହି ଜଳର ରସ ପାନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ହ୍ରାସ ପାଉଥାଏ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡୀ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୁନଃପୂରଣ ହୁଏ। ସୋମ ଭୋଜିତ ହେବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହାକୁ ଏକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଷି ନେଇଥାଏ। ଏକ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ, ସୋମ ପୁନଃ ପୂରଣ ହୁଏ। ଅନ୍ଧାର ଅଂଶ ହ୍ରାସ ପାଉଥାଏ, ଏବଂ ଦୀପ୍ତ ଅଂଶ ଏହାକୁ ପୂରଣ କରେ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ, ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ଏଭଳି, ancestors ସହିତ ଥିବା ସୋମ ବର୍ଷର ଦେହ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଥାଏ, ଇଡ୍ ଭଳି। ଏବେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ଦିନ ଓ ପକ୍ଷ ଯୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି। ଅର୍ଧମାସର ପବିତ୍ର ଦିନ ଦୁଇ ପକ୍ଷର—ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଅଟେ। ଅର୍ଧମାସର ପବିତ୍ର ଦିନ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରତି ଯୁକ୍ତିରେ ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଦୁଇ ଲବା ଅପରାହ୍ନ ସମୟ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିଲେ, ସେହି ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସମୟ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଯୁଗର ଶେଷ ଆସିଲେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଅଟେ। ଦୁଇ ଏକସାଥି ହେବା ସମୟ, ସେହି ସଂଯୋଗ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ସେହି ସମୟ ଭାବେ ବଷଟା କ୍ରିୟା ଉଚିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କରାଯାଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦୌଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଭୟ ଅପରାହ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ଅନୁମତି ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରର ରଙ୍ଗର ଦ୍ୱାରା, କବିମାନେ ଏହାକୁ ରାକା ଡାକିଛନ୍ତି। ରାକା ହେଉଛି ପନ୍ଦର ରାତି, ଏହା ପରେ ଅମାବାସ୍ୟା ସ୍ମୃତିରେ ରହିଥାଏ।