ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ନିଜେ ତିଆରି କରିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଲଜ୍ଜା, ମୋହ ଓ ଭୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି। ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ବସନ୍ନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲଜ୍ଜା, ମୋହ ଓ ଭୟରେ ଆବୃତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଟନ୍ତି; ପୋଷାକ ଏହାର କାରଣ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆବରଣ। ହଜାର ହଜାର ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କେହି ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେଣୁ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଯିଏ ସଦା ଉତ୍ସାହି ଓ ଦୃଢ଼ ରହେ, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ଆତ୍ମସାତ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଲୋକେ ଉତ୍ତରମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱକୁ ଅପେକ୍ଷିତ କରେ। ନିମ୍ନତା, ବୃହତ୍ତା, ହଳକାପଣା, ଏବଂ ସାଧନାର ଶକ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନତା, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଅମରତ୍ୱ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛ। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନକୁ ଜାଣି, ଏବଂ ଏହି ନିୟମ ପଶୁପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—"ହେ ସୂତ, ଏଇଳ ପୁରୁରବା କିପରି ତାଙ୍କ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ?" ଏହିଳଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ, ମହାତ୍ମା ସୋମଙ୍କ କଥା, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ କାରଣରେ କ୍ଷୟ ବୃଦ୍ଧି, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଣୟ, କାଭ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପର୍ବଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ, ଗୋଟିଏ ଏକାକୀ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ରାତି ବ୍ୟତୀତ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମାତୃପିତା ଓ ପିତୃପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସୋମର ଧାରାରୁ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ସୋମକୁ, ଯେଉଁଥିରେ ପିତୃଦେବତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ, ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେ ସିନୀବାଳୀଙ୍କ ମାପ ଦ୍ୱାରା ସିନୀବାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଠିକ ସମୟ ଆସିଲେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ଧାରା ଅମୃତ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମୃଦୁ ମଧୁ ଯାହା ସହଜରେ ବହିଯାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯାହାକୁ ଋତ କୁହାଯାଏ, ସେହି ଅଗ୍ନି ଅଟେ, ଏବଂ ସେ ବର୍ଷ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଋତୁମାନେ ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ପିତୃଦେବତାମାନେ ଋତୁମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର। ପ୍ରପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ସମୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦେବମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ, ସେମାନେ ସୋମର ସନ୍ତାନ; ଯେଉଁମାନେ ସୋମପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭାବରେ ସ୍ମୃତ। କାଭ୍ୟ, ବର୍ହିଷଦ୍, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ପିତୃଦେବତା ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ଆର୍ତ୍ତବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ବର୍ଷ, ସୂୟ ସେହି ବିଶେଷ ବର୍ଷ; ରୁଦ୍ର ଏହି ବର୍ଷର ଦେବତା, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ସମୟ ଏକ ଯୁଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହିପରି ଦେବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତି ମାସ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅମୃତ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୋମର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅମର ମୃଦୁ ଅମୃତ, ମଧୁ ଓ ମଦ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ତେତିଶି ଶୁଭ୍ର ଦେବମାନେ ପାନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଦେବମାନେ ପାନ କରିବାରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା କ୍ଷୟ ପାଉଛନ୍ତି।