ମହାନ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେମାନେ ଅର୍ଦ୍ଧ ନାରୀ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଦେହଧାରୀ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ। ସେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ନାଗକୁ ଉପବୀତ ଭାବରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପଶୁପତିଙ୍କ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ବୃହତ୍ କୁଟାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେହି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ସହ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଲେ। ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନ କୁହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି; ଓ ନିୟମିତ ଉପବାସୀମାନେ, ତମେ ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ଚାହା।” ତେବେ ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ବଶିଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ମରୀଚି, କଶ୍ୟପ ଓ ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ ସଂବର୍ତ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, କୃପା କରି ଆମେ କେଉଁଠି ସେବନୀୟ ଓ କେଉଁଠି ଅସେବନୀୟ, ତାରେ ଭେଦ କ’ଣ, ଆମକୁ ଜଣାନ୍ତୁ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ମୁଁ ଅଗ୍ନି ସୋମରେ ଏକତ୍ରିତ; ସୋମ ଅଗ୍ନିରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚରାଚର, ବାରମ୍ବାର ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି। ମୋ ଭସ୍ମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ। ମୋ ଭସ୍ମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଏ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମର ସାରରେ ଗଠିତ। ମୁଁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ; ମୁଁ ନିଜେ ପୁରୁଷ। ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପକୁ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧାରଣ କରେ। ଜନନୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ଯେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଫେରି ଯାଆନାହିଁ। ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ଲଜ୍ଜା, ମୋହ ଓ ଭୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିଛି। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ନଗ୍ନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୋଷାକ ହେଉଛି ଏହିର କାରଣ। ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆବରଣ। ଯଦି କିଏ ହଜାର ଅପକର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହିପରି ଯିଏ ଦିନକୁ ତିନିଥର ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ଉତ୍ତରାୟଣ ପଥରେ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ଷ୍ମତା, ବୃହତ୍ତ୍ୱ, ଲଘୁତ୍ୱ, ଅପ୍ରାପ୍ୟତା, ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଆଧିପତ୍ୟ ଓ ଅମରତ୍ୱ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଧିପତ୍ୟ ଲାଭ କରି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭା ଓ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ମାନ ଓ ପଶୁପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରତ ଜାଣି, ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—“ହେ ସୂତ, ଏଇଲ ପୁରୁରବା କିପରି ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ?” ଆଉ, “ଏଇଲଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ସୋମଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହ। ପିତୃଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହ୍ରାସ ଓ ବୃଦ୍ଧି, ପିତୃକ୍ରିୟାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ, କାବ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ସୌମ୍ୟ ନାମକ ପିତୃମାନେ କିପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେସବୁ ବିଷୟ ଏବେ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହି ପିତୃମାନେ ଉପଲକ୍ଷେ କେଉଁ କେଉଁ ପର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ତାହା ସହିତ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିବି। ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଏକ ଗୃହରେ ଏକ ରାତି ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରତି ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ମାତାମହ ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ।