ପାର୍ବତୀ, ପାହାଡ଼ ରାଜା ହିମାବନଙ୍କର କନ୍ୟା, ସ୍ୱାମୀ ମହାଦେବଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ସୁବିଧାଜନକ ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗଳାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଗଳାରେ ଏହି ମେଘମାଳା ପରି ଯାହା ଜ୍ଵଳମାନ, ଏହା କ’ଣ? ଏହି ଆଲୋକମୟ ଜିନିଷ କ’ଣ ଭଗବାନ? ଦୟାକରି ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ମନ ଖୁବ ଉତ୍ସୁକ।" ତାହାପରେ ଶଙ୍କର ଏକ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଆଦିକାଳରେ, ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳମାନ ଏକ ଭୟାନକ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କର ମୁହଁ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶେଷକାଳକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ତେବେ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, ‘ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କାହିଁକି ଆପଣମାନେ ଭୟଭୀତ, ଆପଣମାନଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ?' ‘ଏହି ଭୟର କାରଣରେ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ହରାଗଲା। ସୃଷ୍ଟିରେ, କେହି ମୋର ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ଭୌତିକ ଓ ଦୈବିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁବେଳେ ମୋର ଆଜ୍ଞା ଚାଲିଥାଏ। ତେବେ ପୁଣି, ହରିଣା ଯେପରି ଶିଂହ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ? ଏହି ସବୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ।' ଏପରି ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଦାୟିତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନେତାମାନେ ଏକାସାଥି କହିଲେ, ‘ଏହି ବିଷ ଏକ ସର୍ପ କିମ୍ବା କଳା ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି, ଏହା ଘନ ମେଘ ପରି ଅନ୍ଧକାର। ଏହି ବିଷ ମୃତ୍ୟୁର ଶେଷକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଭୟାନକ ଅଟଳ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଏହି ବିଷ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଯେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ଶ୍ରୀଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଶରୀର ରକ୍ତିମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ୟାମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।' ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ କହିଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଋଷିମାନେ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ। ‘ଏହି ବିଷ, ଯାହା କାଳକୂଟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଭୟାନକ। ଏହାକୁ ନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ନ ମୁଁ, ନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଧାନ ଦେବତା—କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ।' ଏପରେ, କମଳ-ଯୋନି ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଅଜନ୍ମା, ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—‘ପିଣାକଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଯାହାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ସେମାନେ ନମସ୍କାର। ସାଂଖ୍ୟ, ଯୋଗ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୂଳ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବ, ଶୀଘ୍ର ଚଳନଶୀଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କପାଳଧାରୀ, ବିକୃତ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଓ ଵରଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପୁରାତନ, ପବିତ୍ର, ମୁକ୍ତ, ସଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଗ୍ର, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ବହୁ-ନେତ୍ର ଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଅଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଓ ଉଭୟ ରୂପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଉଭୟ ରୂପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଉମାପତି, ଶର୍ବ, ନନ୍ଦି-ମୁଖଚିହ୍ନିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବହୁ-ରୂପୀ, ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କବଚିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଧନୁର୍ଧର, ସାରଥି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣକାରୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।' ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁଖକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, ‘ଆପଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚରମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ହେ ରୁଦ୍ର, ଆପଣ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ବେଦ ଓ ବେଦଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ହେ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଦେବ, ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।