ଦିନ ଓ ରାତିର ବିଭାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦିନକୁ ପ୍ରଧାନ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କ୍ଷଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟିପାତ—ଏହି ସମସ୍ତ ହେଉଛି କାଳର ଅଂଶ, ହେ କାଳଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିଶେଷ ଗତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ଗୋଟିଏ ଚକ୍ରର ଭଳି ଘୂରୁଛନ୍ତି। ସେଉଁଠିଏ ସମସ୍ତ ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହିଭଳି ଯେଉଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହମାଳାର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଧ୍ରୁବ ରୂପେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ପୂର୍ବେ, କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ଏହି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ରୂପର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପାନ୍ତର। ଲୋକମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ରହମାଳାର ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟ ଦେଖନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କଲେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗ୍ରହମାଳା ବିଚାରର ମୂଳ କାରଣ। ଏଭଳି, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୂଜ୍ୟ ଭଗବାନ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଠ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଅନୁଶାସିତ ମନେ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ସମ୍ମାନରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ସେ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ କହିଲେ, “ନମସ୍କାର ତୁମକୁ, ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ।” ସେମାନେ ଭାଲଖିଲ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ। ସେମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ପବନ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଶୁଭ ଅନୁଗ୍ରହ। “ଏହା ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ, ତୁମ ଦୟାରେ। ଏବଂ ଏହା ସ୍ୱୟଂ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଅତିଚାହାଁ।” ଯେତେବେଳେ ବାୟୁ ଅକ୍ଷରମାଳାର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଉଚ୍ଚାରଣର କ୍ରିୟା ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅକ୍ଷର କ୍ରିୟାବଳୀ ଚାଲିଥାଏ। ତୁମୁଠାରୁ ଅକ୍ଷରମାଳାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ତୁମେ ସଦା ବ୍ୟାପ୍ତ, ହେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବାୟୁ। ଏହି ତୁମର ଜଗତ—ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ, ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରକଟ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ। “ଘଳାର ଅଞ୍ଚଳରେ କଣ ଘଟିଲା, ଯାହାରେ ରୂପ ରୂପାନ୍ତର ହେଲା?”—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବାୟୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମନଃସୁତ ପ୍ରଜାପତି। ଏହା ଥିଲା ମହିଷାସୁରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଚୋରାଯାଇଥିବା ଅଞ୍ଜନ। ଏହା ଉମାଙ୍କ ଆନନ୍ଦିତ ମନର ଭୂରୁ ଚନ୍ଦନର ରୂପ। ତୁମେ ଯାହା ଦେଖୁଛ, ହେ ଉତ୍ତମ, ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଧଳା ଅଞ୍ଜନ ସମାନ। “ଏହି କଥା, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଂଯମୀ ଓ ଭକ୍ତ, ପ୍ରଶ୍ନକାରୀଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ କହ। ମୋ ପାଇଁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।” ତେବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଉମାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ବସି, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଥିଲି, ତାହା ଏବେ କହିବି। ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ମହାମୁନି, ତୁମର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଚମକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦିବ୍ୟ ଜମ୍ବୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ। ହଂସ ଓ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏହାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିଛନ୍ତି। ମଦୋନ୍ମତ କୂଲିଙ୍ଗ ଓ ମୟୂରମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିବା ଗୁହାମାନେ ଅଛି। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁଦିନ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ। ସୌରଭେୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ରବି ଏଠାରେ ଶୁଣାଯାଏ।