ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଦି ଅବସ୍ଥା ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି । ସେଉଁତା ବେଳେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅନିର୍ବଚନୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଥିଲା — ଯାହାର ଗନ୍ଧ, ଆକୃତି, ରସ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ନଥିଲା । ଏହି ଅନିର୍ବଚନୀୟ ଏବଂ ଅଜଣା ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆକୃତିକୁ ନେଇଗଲା । ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଉପରେ, ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗମ୍ୟ । ଏହି ସମୟରେ, ଗୁଣଗୁଡିକ ଏକ ସମତାରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ସମତାରେ ଅନ୍ଧକାର ରୂପେ ଏହା ଚମକି ଉଠିଲା ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ଗୁଣଗୁଡିକ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ଆରମ୍ଭରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପ୍ରଧାନତା ହେବାରୁ, ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରୂପେ ଚମକି ଉଠିଲା । ଏହି ଅନିର୍ବଚନୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲା । ଅହମ୍ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହା ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ୟମ କରିଲା, ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପ୍ରେରଣାରେ । ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ମନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଏହି ମନ ବ୍ରହ୍ମର ଦୁର୍ବୋଧ ଶକ୍ତି ରୂପେ ଜଣାଯାଏ । ମନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଏହିପରି ଅନୁଭବୀ ଏକ କ୍ରିୟାର ଫଳ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଏହି ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଏସେନ୍ସ ଅଛି, ଏହା ବଡ ମାପରେ ଅଛି । ଏହା ବିଭାଜନ ଓ ବିଚ୍ଛେଦକୁ ଅନୁଭବ କରେ । ଏହାର ବିଶାଳତା, ବିସ୍ତାର କ୍ଷମତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର ଭାବରେ ଏହି ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଏହି ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ନିଜ କୃପାରେ ପୂରଣ କରେ । ଏହି ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମର କ୍ରିୟା ଓ ଉପକରଣ ପୂର୍ବରୁ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଦେହଧାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଆରମ୍ଭରୁ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ (ପୁରୁଷ) ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ସେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକାର, ବ୍ରହ୍ମ ଆଦିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ । ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚକ୍ରର ସଂଧି ସମୟରେ, ଦେହଗୁଡିକୁ ନେଇଥାଏ । ଜଣାବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିପାରିବେ — ଏହି ଦେହଗୁଡିକ ଏକ ଗଡ଼ା ଜଳର ଭଳି, ପଞ୍ଚମହାଭୂତରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି । ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସପ୍ତ ସାଗର ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ମହାତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି । ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଯେଉଁଠି ଜଗତ ଓ ଅଜଗତ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଡରେ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଛି । ବାହାରେ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଡ ପବନରେ ଆବୃତ; ପବନକୁ ଦଶଗୁଣ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଆବୃତ କରିଛି । ଏହିପରି, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଭୂତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଡକୁ ବାହାରେ ଆବୃତ କରିଛି । ଏହି ସପ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଡ ଆବୃତ । ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଏହି ଆବରଣ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ପରେ ଏହି ଆବରଣ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷିତ କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକୃତିକ ବିକାରଗୁଡିକ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଆଧାର ଓ ଆଧାରିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତିର ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ — ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହାପରେ, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଏକାଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି । ସେମାନେ ଏକାଠି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, କେହି ଅଗ୍ରଗାମୀ କିମ୍ବା ପଛରେ ନୁହଁନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସ୍ଥିରତା ଆସିଥାଏ, ଏହା ଲଟସ୍ ଫୁଲର ଟିପ୍ ଭଳି ନିଶ୍ଚଳ । ରଜସ୍ ଗୁଣ କ୍ରିୟାର ତତ୍ତ୍ୱ, ଯେପରି ଜଳ ଅଣ୍ଡା ଉପରେ ଦିଆଯାଏ । ଗୁଣଗୁଡିକ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ତିନିଟି ଗୁଣକୁ ସାବଧାନରେ ଜାଣିବା ଦରକାର । ସତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ, ରଜସ୍ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା, ତମସ୍ ହେଉଛି ରୁଦ୍ର, ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ । ଏହି ତିନି ଗୁଣରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏହି ତିନି ଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ବିଷ୍ଣୁ, ସତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରକାଶ ଦେଇ, ପାଳନର ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ନିୟୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ତିନି ଗୁଣ ନିଜେ ଏହି ବେଦ, ଏହି ତିନି ଗୁଣ ନିଜେ ଏହି ଅଗ୍ନି । ସମସ୍ତେ ଏକାଠି କରି, ଏକାଠି ଅନ୍ୟକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି । ଏହିପରି, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ରହି ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ପ୍ରଳୟ ଚାଲିଥାଏ ।