ରୁଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ମହାଦେବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ—ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ସବୁକିଛି ସେଠାରେ ଲୟ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଜାଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯିଏ ଏହି ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ସଂସାରର ଜ୍ଞାତା। ଘଣ୍ଟା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି, ପକ୍ଷ—ଏହି ସମସ୍ତ କାଳ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଗଣନା କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ଭିନ୍ନତା ନଥିଲେ କେମିତି ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ ହେବ? ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ କାଳ, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ପ୍ରଜାପତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚୟ, ଅନ୍ଧକାରର ସଂହାରକ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ଉପର, ତଳ, ଏବଂ ଚାରିପଟେ ସମସ୍ତକୁ ତାପିତ କରନ୍ତି। ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସମଭାବରେ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଜାଗର କରନ୍ତି। ଏହି କିରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସପ୍ତ କିରଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱଶ୍ରବା, ଯିଏ ଧନୀ ଓ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସୁଷୁମ୍ଣା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଏକ କିରଣ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୀଣ ହେବାବେଳେ ତାହାକୁ ପୋଷଣ କରେ। ହରିକେଶା ସମ୍ମୁଖରେ ରହି, ତାରାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ବିଶ୍ୱଶ୍ରବା ପଛରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଶୁକ୍ରର ମୂଳ ଦେଖନ୍ତି। ଷଷ୍ଠ କିରଣ ଅର୍ବାବସୁ, ଯାହା ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ର ମୂଳ। ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ 'ନକ୍ଷତ୍ର' ବୋଲି ପରିଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବାରୁ 'ତାରକା' ବୋଲି ଓ ଧଳା ହେବାରୁ 'ତାରକା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଅନୁଭବ କରି, ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଧାରଣ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳର ତେଜ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେ 'ସବିତା' ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ଧଳା, ଅମୃତ ଓ ଶିତଳତାରେ ଅନୁଭୂତ। ସେ ଧଳା, ଚାନ୍ଦି ପରି, ଶୁଭ ଓ ଗୋଳ ପାତ୍ରରେ ଅଭିଭାସିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଭରିଆଁ ଏବଂ ଧଳା ରଙ୍ଗର। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଓ ଗ୍ରହମାନେ ପରସ୍ପରରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଜୈବ ହେଉଛନ୍ତି ବୃହସ୍ପତି, ଲୌହିତ ହେଉଛନ୍ତି ଲୋହିତ। ବୌଧ ହେଉଛନ୍ତି ବୁଧ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଭାବେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜିତ। ହେ ଧର୍ମିକ, ଏହି ସମସ୍ତ ତେଜୋମୟ ଦେହମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଭୂତମାନଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚଳିତ ରହିଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ବିତ, ସେମାନେ ପୁନି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଗ୍ରହମାନେ 'ୱୈତାନିକ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ତେଜୋମୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମସୂତ, ସୋମ, ଓ ବସୁକୁ ଦେବତା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ମହାତେଜଵାନ୍ ଦେବତା ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଗୁରୁ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଶନୈଶ୍ଚର, ଯିଏ ବିକଳାଙ୍ଗ ଓ ସଂଜ୍ଞା ଓ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାରାମାନେ, ଯାହାକୁ ଋକ୍ଷ କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।