ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କୁହାଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣରେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଜଳକୁ ଉଠାଇ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଜଠର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଏ। କିଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜଳରେ ଦେଖାଯାଏ, ଆଉ କିଛି ମେଘମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତେଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଜଠର ଅଗ୍ନିକୁ ଅଲ୍ପ ତେଜସ୍ୱୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ତାହାର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ। ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ଏହି ତାପ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ତାପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି। ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତର ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିରାଜିତ, ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ ଅଗ୍ନି ବିରାଜିତ। ଏହିପରି, ଦିନ ଓ ରାତି ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଉତ୍ତାପିତ ହୁଏ। ଏହିଠାରୁ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଚମକୁଥିବା ପ୍ରତୀତି ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ସମୟରେ, ଜଳ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ ମିଶ୍ରିତ ଯାହା, ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନି ହଜାର ହଜାର ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ନେଉଛି। ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏବଂ ନଦୀ-ନାଳା ଭଳି ଜଳସ୍ରୋତ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଏହି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ। ଏଠାରୁ ଚାରିଶହ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ନାନା ରୂପରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ କିରଣ, ଯାହାକୁ 'ଅମୃତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବର୍ଷାର କାରଣ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି। ଦୃଶ୍ୟମାନ ମେଘ, ଦକ୍ଷିଣ ମେଘ, ହ୍ରଦ, ଏବଂ ହିମ ତୟାରି ହୁଏ। ଧଳା ଓ ମାୟାମୟ ମେଘ, ଗାଈମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧାରକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ମାନେକୁ ମାନବ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନଭାବେ ବଣ୍ଟନ କରିଥାଏ। ଏହି ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥାଏ। ବର୍ଷା ଓ ଶରତ୍ ଋତୁରେ ଚାରିଟି ଧାରା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳ ବର୍ଷା କରେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭାଗ, ପୂଷା, ମିତ୍ର, ତାପରେ ଭରୁଣ ଓ ଯମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ। ମାଘ ମାସରେ ଭରୁଣ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ପୂଷା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଷାଢ଼ରେ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆଶ୍ୱୟୁଜରେ ପର୍ଜନ୍ୟ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିୟୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭରୁଣଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର କିରଣ, ଧାତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଠ ହଜାର, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ନଅ ହଜାର କିରଣ ଅଛି। ସିତ୍ର ସାତ ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆଠ କିରଣରେ ଚମକିଅଠନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଶରତ୍ ଋତୁରେ ଫିକା ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି, ବିଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତ୍ରିପ୍ରକାର ଅମୃତ କେବେ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଅମୃତ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ, ଶୀତଳତା ଓ ତାପ ରୂପେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ। ତାରା, ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଆଧାର ଏବଂ ଗର୍ଭ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ଭାବେ। ତାରାମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ରମା) ପ୍ରଭୁ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଅଗ୍ନିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି, ଜଳକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସ୍କନ୍ଦ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାପତି ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୈବସ୍ୱତ ଓ ଯମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ ମନାଯାଏ। ଦୁଇଟି ମହାଗ୍ରହ—ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଉତ୍ପତ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ହୋଇଛି, ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।