ଆକାଶରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ଶିଶୁମାର ନାମକ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାରେ ବିରାଜିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଶୁମାରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ। ଏହି ଶିଶୁମାର ରୂପକୁ ବିଭାଗ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ଧର୍ମ ତାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ବିରାଜ କରେ। ଶିଶୁମାରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭାଗରେ ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମାନ ବସିଛନ୍ତି। ଏହାର ପୁଛରେ ଅଗ୍ନି, ମହେନ୍ଦ୍ର, ମରୀଚି, କଶ୍ୟପ ଓ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରମା, ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା, ଗ୍ରହମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ତାରା ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ସେମାନେ ସବୁଠୁ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଧ୍ରୁବ ସେଶ୍ଵରେ ଗଣ୍ୟ। ସେ ସଦା ମେରୁ ପରିଧିରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରି ତାହାକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ଏପରେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଆଉ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ କିପରି ଅଛି? ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରାମାନେ କିପରି ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ସୂତ ରୋମହର୍ଷଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, ଏ ବିଷୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଏହିପରି: ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଭାବରେ ସ୍ମୃତ। ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀୟ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱର ଏହି ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଆଦିରେ ଅପ୍ରକାଶିତ ଥିଲା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟିର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳରେ ବିରାଜିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଜଗତରେ ବାୟୁକୁ ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଓ ଜଳତତ୍ତ୍ୱ ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ ବି ଜଣାଯାଏ; ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଜଳକୁ ଶୋଷଣ କରି ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପେଟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଏ। କିଛି ତେଜସ୍ୱିତା ଜଳରେ ଅଛି, କିଛି ମେଘରେ ଦେଖାଯାଏ। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପେଟର ଅଗ୍ନି ନିର୍ଦ୍ଦୀପ୍ତ ଅଟେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ତାହାର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ। ପୁନଃ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ତାହାର ତାପ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ତାପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି। ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧରେ ଅଗ୍ନି ବିରାଜିତ। ଏହିପରି, ଦିନ ଓ ରାତି ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ଜଳ ଉତ୍ତାପିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ରାତିରେ ଜଳ ପୁନଃ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରେ ଜଳ ସଦା ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ପୃଥିବୀୟ ଓ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ ମିଶ୍ରିତ ଯାହା, ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି କୁହାଯାଏ। ସେ ଚାରିପାଖରୁ ହଜାର ନଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳସ୍ରୋତ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଶଏ ନଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କିରଣ, ଯାହାକୁ ‘ଅମୃତ’ କୁହାଯାଏ, ବର୍ଷାର କାରଣ। ଦୃଶ୍ୟ ମେଘ, ଦକ୍ଷିଣ ମେଘ, ହ୍ରଦ ଓ ହିମ ରୂପ ଅଛି। ଏହା ସହିତ ଧଳା ଓ ମାୟା ମେଘ, ଗାଈ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଆଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ନଳଗୁଡ଼ିକୁ ମନୁଷ୍ୟ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କରେ। ଏହି ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂରଣ କରେ।