ଅଧ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପିତୃମାନଙ୍କ ସ୍ବଧା ପାନ କରିଥିଲେ । ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ, ସେମାନେ ପାନ କରିବା ପରେ ବିଦାୟ ନେଲେ । ଏହା ପରେ, ପନ୍ଦର ଦିନରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ବାକି ରହିଥିବା ସ୍ବଧା ପାନ କରିଥିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ରହିଗଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଦିନ ଅଧିକ ଏହି ଅଂଶ ପାନ କରିଥିଲେ । ଏଭଳି ଭାବେ ଏକ ମାସର ଉପରେ ସ୍ବଧା ପାନ କରି, ସେମାନେ ଅମୃତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ପାନ କରିଥିଲେ । ସମସ୍ତ କାବ୍ୟା ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜିତ, ସେମାନେ ମୃଦୁ ଋତୁ ଓ ବର୍ହିଷଦ୍ ନାମକ ମାସକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ । ପନ୍ଦର ଦିନରେ ପିତୃମାନେ ପାନ କରୁଥିବା ଅଂଶ, ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ପୁନଃ ପୂରଣ ହୁଏ । ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ବଢ଼ା ହୁଏ । ସୋମପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର ରଥ ଦୀପ୍ତିମୟ, ଆଲୋକରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଧଳା ଚମକ ଦେଉଛି । ଭାର୍ଗବଙ୍କ ରଥ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଛି । ଏହି ରଥଗୁଡିକୁ ଧଳା, ପିତା, ଚିହ୍ନିତ, ଗାଢ଼ ନୀଳ, ହଳଦିଆ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଲ ଦଶଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଟାଣିଥାଏ । ଏହି ଘୋଡ଼ାଗୁଡିକ ଅନାସକ୍ତ, ଲାଲ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିତ । ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତି, ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶର, ଅଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଟାଣିଥିବା ରଥରେ ଆସିଥିଲେ । ଏହି ଘୋଡ଼ାଗୁଡିକ ଜଳରୁ ଜନ୍ମିତ । ଶନି ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିତ ଘୋଡ଼ା ରଥରେ ଆସିଥିଲେ । ସ୍ୱର୍ଭାନୁର ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଗାଢ଼ କଳା ଓ ଚିନ୍ତା ଭଳି ତ୍ୱରିତ । ରାହୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଂଧି ସମୟରେ ଆସିଥିଲେ । କେତୁଙ୍କ ରଥରେ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଥିଲେ । ଏଭଳି, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଯାନ ଓ ରଥଗୁଡିକ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି । ସେମାନେ ଆପଣାପଣି ତାଳ ଅନୁସାରେ ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଘୂରିଥାନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଏହି ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆକାଶରେ ଘୂରିଥାନ୍ତି । ଜଳରେ ନାଉ ଯେପରି ଜଳରେ ବାଧା ପାଉନାହିଁ, ସେହିପରି ଦେବମାନେ ଚାପା ଭଳି ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ । ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଧ୍ରୁବ ତାରାକୁ ବାନ୍ଧି ଘୂରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଘୂରାଇଥାନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଘୂରିଥାନ୍ତି । ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହ ଚଳିଥିବାରୁ, ବାୟୁକୁ ଏହି ନାମରେ ଜଣାଯାଏ । ଏହାକୁ ଶିଶୁମାର ରୂପରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏହି ଦୃଢ଼ ଧ୍ରୁବ ତାରା ଆକାଶରେ ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏହି ଶିଶୁମାର ରୂପରେ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ତାରା ଅବସ୍ଥିତ । ଶିଶୁମାର ରୂପକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ । ଯଜ୍ଞ ଉଚ୍ଚତମ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଧର୍ମ ବିସ୍ଥାପିତ । ଶିଶୁମାରର ପଶ୍ଚିମ ଉରୁ ଉପରେ ବରୁଣ ଓ ଆର୍ୟମାନ ଅବସ୍ଥିତ । ପୂଛରେ ଅଗ୍ନି, ମହେନ୍ଦ୍ର, ମାରୀଚ, କଶ୍ୟପ ଓ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ, ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଉପରେ ଘୂରିଥାନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବକୁ ଶେଷ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ । ସେ ମେରୁକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ସଦା ତାହାର ଆସପାସ ଘୂରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଉତ୍ତର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।