ସୂର୍ୟଦେବ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦିଗ୍ବଳୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବେଗରେ ଚଳନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅଲୌକିକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନେକ ମାସ ଓ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଧାତା, ଅର୍ୟମାନ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ପ୍ରଜାପତି, ରଥକୃତ, ରଥଔଜା, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେ ସୂର୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରକ୍ଷ, ହେତି, ପ୍ରହେତି, ଏବଂ ଯାତୁଧାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଋଷି ଅତ୍ରିଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି। ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ଓ ପୌରୁଷେୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରଥଚିତ୍ର ଓ ନାଗସାକ୍ଷକ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଲାପତ୍ର ନାମକ ଏକ ନାଗ ଏବଂ ଦୁଇ ଜଣ ଶଂଖପାଳ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଓ ଅନୁମ୍ଲୋଚା ନାମକ ଦୁଇ ଅପ୍ସରା ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆକାଶ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲୋକର ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ପର୍ଜନ୍ୟ, ପୂଷା, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳର ଅଂଶ। ବିଶ୍ୱାଚୀ ଓ ଘୃତାଚୀ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅପ୍ସରା ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ଚେନଜିତ, ସୁଷେଣ, ସେନୀ ଓ ଗ୍ରାମଣୀ ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଶ୍ୱିନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଅଂଶ ଓ ଭଗ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାସେନ ଓ ଊର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ତାର୍କ୍ଷ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ସେନାନୀ ଓ ଗ୍ରାମଣୀ, ସହେ ଓ ସହସ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତେ ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚସ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞାପେତମ୍ ଓ ବିଶ୍ୟାତ ନାମକ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ମହାନ ଋଷି ତପସ୍ ଓ ତପସ୍ୟା ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ସବିତା ଦେବ ଦିନ ଓ ରାତିର ଚକ୍ରକୁ ଘୁରାନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାଦଶ ଓ ସପ୍ତ ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ଋଷିମାନେ ନିଜ ରଚିତ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଗ୍ରାମଣୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ଆହୁତି ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅସ୍ତମିତ ଓ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ୟକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ, ନୀତି, ସତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏଠି ବାସ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଇ ଦୁଇ ମାସ ହେଉଛି ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଗ୍ରାମଣୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଯାତୁଧାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏମିତି କୁହାଯାଏ ଯେ, ସେମାନେ ଜନମାନସର ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ସଦ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ବୃଷ୍ଟି, ଉଷ୍ମା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାନ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବ ଅଂଶରୂପ। ସମସ୍ତ ଦଳ ଚୌଦ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ୟଦେବ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ରଶ୍ମି ଘୁରାଇ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦେବତାମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଆହାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ପିତୃମାନେ, ଦେବତା, ଶାନ୍ତ ଜନ ଓ କାବ୍ୟମାନେ ଏହି ଅମୃତ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ସୂର୍ୟରେ ଅନେକ ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିୟମ ଓ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ବାସ କରୁଥିବା ବିବରଣା ଏହିପରି।