ଏହିପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟଙ୍କର ରଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୁଏ। ଏହି ଚମତ୍କାର ପ୍ରଭାବରେ ତାରଣି ଦେବତା ଆକାଶରେ ବେହଦ୍ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଗତି କରନ୍ତି। ଧ୍ରୁବ ତାରା ଉପରେ ସୂର୍ୟର ଦୁଇଟି କିରଣ ଏବଂ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଘୂରିଥାଏ। ରଥର ଧୁରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଦେଶରେ ଅଛି। ସେଇ ଦୁଇଟି କିରଣ ଧ୍ରୁବ ସହିତ ତାଙ୍କ ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ଅନୁସରଣ କରେ। ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଦୂଢ଼ ଖୁଟିକୁ ଦେଇ ଆଁକୁ ଘୁଞ୍ଚାଯାଏ, ସେପରି ସୂର୍ୟର ରଥ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି ଦୂର୍ବଳ ଚକ୍ର ତିଆରି କରେ। ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ଧରିଥିବା ସେଇ ଦୁଇ କିରଣ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ସୂର୍ୟ ଏହି କିରଣମଧ୍ୟରେ ଘୂରି ଚକ୍ର ତିଆରି କରି ଗତି କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଧ୍ରୁବ ସେଇ କିରଣକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସୂର୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେଇ ଚକ୍ର ଅଟଳ ଶକ୍ତିରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏହି ସୂର୍ୟର ରଥରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ପ୍ରମୁଖ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନେକ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ପ୍ରଜାପତି, ରଥକୃତ, ରଥଔଜା, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରକ୍ଷ, ହେତି, ପ୍ରହେତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଏବଂ ମୁନି ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ଓ ପୌରୁଷେୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ରଥଚିତ୍ର ଓ ନାଗସାକ୍ଷକ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ପୁନି, ଅନେକ ଦେବତା ସୂର୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏଲାପତ୍ର ନାଗ ଓ ଶଂଖପାଳ ଦୁଇଜଣ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଓ ଅନୁମ୍ଲୋଚା ନାମକ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନେ ସୂର୍ୟରେ ବସି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆକାଶୀୟ ଲୋକରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ପର୍ଜନ୍ୟ, ପୂଷା, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ବିଶ୍ୱାଚୀ ଓ ଘୃତାଚୀ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ଚେନଜିତ୍, ସୁଷେଣ, ସେନୀ ଓ ଗ୍ରାମଣୀ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଆଶ୍ୱିନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସୂର୍ୟରେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି। ଅଂଶ ଓ ଭଗ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ତାର୍କ୍ଷ ଓ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ସେନାନୀ ଓ ଗ୍ରାମଣୀ, ସହେ ଓ ସହସ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସୂର୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚସ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞାପେତମ୍ ଓ ବିଶ୍ୟାତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ, ତପସ୍ ଓ ତପସ୍ୟା ନାମକ ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସବିତା ସୂର୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାଦଶ ଓ ସପ୍ତ ଗଣରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି। ମୁନିମାନେ ନିଜ ରଚିତ ଶ୍ଲୋକରେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରାମଣୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତ, ସେମାନେ ହବିଷ୍ୟର ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ସୂର୍ୟଉଦୟ ଓ ସୂର୍ୟାସ୍ତରେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ, ନୀତି, ସତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।