ବିଶାଳ ଆକାରର ମୌନ ମେଘମାନେ ବାୟୁର ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଶିଖର ଉପରେ ବର୍ଷା କରି, ତାହାଠାରୁ ଜଳ ଚୁଇଁ ଚୁଇଁ ତଳକୁ ବହିଯାଏ । ଏହି ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମାଜା ନାମକ ମେଘ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ସେମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଗର୍ଜନରେ ପୃଥିବୀ, ନିଜ ଅଂଗଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ । ଏହି ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷା ଋତୁର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ମେଘମାନଙ୍କୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ଅଲଗା ରଖନ୍ତି । ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକ ନାମକ ମେଘମାନେ ପଖା ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ବଢ଼ିଥିବା ଇଚ୍ଛା ଓ କୁଶଳ କାମନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ମେଘମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକ ବୋଲି ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି । ସେମାନେ ଯୁଗାନ୍ତର ବର୍ଷାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିର ନିୟନ୍ତ୍ରକ । ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଭାଗକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରୁ ଆଦିକାଳୀନ ଭିନ୍ନ ଅଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ବାହାରିଲା, ସେହି ସମସ୍ତକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତରଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମେଘ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଚାରି ଦିଗର ହସ୍ତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ । ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକ ଅଲଗା ବଂଶ ଓ ଉତ୍ସ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଜଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେଘମାନେ ହିମ ଓ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇ ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଶିରେ ଧାରଣ କରି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ସୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଉଠାନ୍ତି । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ହେମକୂଟ ପର୍ବତ ଅଛି । ସେଠାରେ ପୁଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ବିଶାଳ ନଗର ଅଛି । ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁ ହେମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ବହିନେଇଯାଏ । ହିମବତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ବର୍ଷା ତାହାଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ । ଦୁଇ ବର୍ଷ ଅବଧିକୁ ଦୁଇ ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବର୍ଷାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ତାଙ୍କର ମାର୍ଗରେ ଗତି କରନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ଗ୍ରହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରାମଣ୍ଡଳକୁ ଆବର୍ତ୍ତନ କରେ । ଏବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶୁଣ । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ହରିତବର୍ଣ୍ଣ ଯୋକ୍ଯୋଗରେ ଶୋଭିତ । ସେ ଉଜ୍ୱଳ ଚକ୍ର ଓ ରଥ ନେଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମାଞ୍ଚ ଦୁଇ ଗୁଣ ଦୀର୍ଘ ଇଷାଦଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ଅଲଗା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବାୟୁର ବେଗର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋକ୍ତ । ଏହି ରଥ, ବିଶେଷ ଅଂଶରେ ବରୁଣଙ୍କ ରଥ ସମାନ ଅଟୁଟ ଅଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟର ଏହି ରଥର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ଏପରି— ଦିନ ହେଉଛି ଏହି ଏକଚକ୍ର ରଥର ନାଭି । ଏହି ରଥର ଆସନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଦୁଇ ଦଣ୍ଡକୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଅକ୍ଷ ହେଉଛି ଶଫ୍ଟ, ଯୋକ୍ ହେଉଛି ଦଣ୍ଡ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ନିବନ୍ଧନ ଠିଆ । ରାତି ହେଉଛି ଏହି ରଥର ଆବରଣ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କର ପତାକା, ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଉତ୍ତୋଳିତ । ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ାର ରୂପରେ ଛନ୍ଦମାନେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯୋକ୍କୁ ଧରିଛନ୍ତି । ପଙ୍କ୍ତି, ବୃହତୀ ଓ ଉଷ୍ଣିକ୍ ଏହାର ସପ୍ତମ ଛନ୍ଦ । ସହଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷ ଘୂରିଯାଏ ଏବଂ ସହଅକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ରୁବ ଘୂରଣ କରେ । ଏପରି ଭାବେ, ମେଘ, ବର୍ଷା, ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥର ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହି ବିଶ୍ୱର ଗଭୀର ରହସ୍ୟ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରେ ।