ଏହି ମହାନ ଯାଜ୍ଞ ଅବସରରେ, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ, ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଏବଂ ମରୀଚିମାନେ ସମେତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଥିରେ ପିତୃମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମ୍ମିଳନରେ ସ୍ତୋତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଗୃହ ଏବଂ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିବତ କ୍ରିୟାସମୂହ ପାଳନ କରାଯାଉଥିଲା। ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ସେମାନେ ସବୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଅକ୍ଷର ଓ ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିଦ୍ୱତ୍ତା ଏବଂ ତର୍କଶୀଳ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିପକ୍ଷୀମାନେ ପରାଜିତ ହେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ କିଛି ହରାଇଯାଉନଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାହାଁରେ କେବଳ କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନଥିଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଯାଜ୍ଞ ସଭା ବାର ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିକଶିତ ହେଉଥିଲା। ବୃଦ୍ଧ ପୁରୋହିତମାନେ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ଭାବେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟୋମ ଯାଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଶେଷ ଯାଜ୍ଞ ସଫଳ ହେଲା, ସେଠାରେ ବସୁଦେବ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସ୍ଵଜାତିର କ୍ଷେମାର୍ଥେ, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂବୋଧନ କରିଥିଲେ। ଏହି ବସୁଦେବ ଅଷ୍ଟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସିଦ୍ଧି, ଯେଉଁଥିରେ ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥାଏ, ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ସପ୍ତ ଶାଖା ଓ ଅଜର, ଅବିରତ ଜଳଧାରା ବହୁଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି ବିଭାଗର ରଥିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯାଜ୍ଞ ସଭାର ନିୟମନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଣ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ କ୍ରିୟା, ଧାରଣାମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ ସ୍ଥାନ ଆକାଶ ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱଭାବର ଏବଂ ଶବ୍ଦ-ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗୁଣ ଥିଲା। ସେମାନେ ମୃଦୁ ଓ ସୁଖଦ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଋଷି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ଅତୀତରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି କଥାବଳୀ କଥା ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତିନି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏହାର ଅନୁକ୍ରମ ଓ ନିୟମିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଏହି ଚମତ୍କାର ଓ ଗଭୀର କଥା, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ, ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛି। ନିଜ ବଂଶଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ସେ ସ୍ଵର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରେ। ଯାହା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛି, ତାହା ବୁଝ, କାରଣ ଏହି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ମହିମା ବଢାଇଥାଏ। ସେମାନଙ୍କର ଅଚଳ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା ହେଉଛି। ମୁଁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିୟନ୍ତା, ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର, ଷଡ୍ଦର୍ଶନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ, ସେଉଁଠାରେ ଅପ୍ରକଟ କାରଣ, ଶାଶ୍ୱତ, ଅସ୍ତି-ନାସ୍ତି ଦୁହିଁର ସ୍ୱଭାବ ଥାଏ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଗନ୍ଧ, ରୂପ, ରସ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ରହିତ। ଏହି ଅପ୍ରକଟ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ରୂପ ନେଇଥିଲା। ସେ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ସ୍ତି-ନାସ୍ତି ଉପରେ ଅତିତ, ଏହା ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅଗମ୍ୟ ଓ ଅଜ୍ଞେୟ। ସେସମୟରେ, ଗୁଣମାନେ ସମ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହି ଅପ୍ରକଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ଧକାରର ମିଶ୍ରଣ ଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉନଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଗୁଣମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ତେବେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଆରମ୍ଭରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ପ୍ରକାଶ ଓ ପବିତ୍ରତାର ରୂପରେ ଦେଖାଦେଲା। ଏଠିରେ କେବଳ ଅପ୍ରକଟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଏହି ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା। ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ କଲା, ସୃଷ୍ଟିର ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ମନ ଉପଜିଲା, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏହି ମନ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ଦେଖିପାରେ; ଏହିପରି ଭାବରେ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ କର୍ମର ପରିଣାମ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।