ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳକୁ ଶୋଷଣ କରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରେରଣ କରିଥାଏ। ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ଝରିବା, ସେଟି ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଥାଏ। ଏଭଳି ଜଳ ପୁନଃପୁନଃ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏହି ଚମତ୍କାର ମାୟା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଦେବ, ପ୍ରଜାପତି—ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆକାଶରୁ ଆସିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ତାପ ଆସେ, ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଶିତଳତା ଆସେ। ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହିଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶରୀରରେ ଯେଉଁ ଜଳ ଅଛି, ସେ ଜଳ ଭାପ ହୋଇ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଆକାଶକୁ ଯାଇପାରିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ନେଉଛି। ଏହି ଜଳ ଅମୃତ ସମାନ ହୋଇ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଓ ଶ୍ୟାମ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳକୁ ମେଘକୁ ଦେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭଲରେ, ଏହି ଜଳ ବାୟୁ ସହିତ ମିଶି ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଯାଏ। ମେଘର ମଧ୍ୟରୁ ତଡ଼ିତ, ବାୟୁର ଶବ୍ଦ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତଡ଼ିତ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ମେଘରୁ ଜଳ ବିଛୁଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ, ଏହିଠିକୁ ଜଳର ନିବାସ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ମେଘ ତିନି ପ୍ରକାରର—ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମା ଓ ପଖ ଜନ୍ମା। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମା ମେଘ ଶାନ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଏହାରୁ ଧୂଆଁ ଉପଜିଥାଏ। ମହିଷ, ଶୁଆ ଓ ମଦିରାପାନ କରୁଥିବା ହାତୀର ଆକୃତିର ମେଘ ଜିମୂତ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ; ଏହି ମେଘରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ମୂକ ମେଘ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶାଳ ଆକୃତି ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଚାଲିଥାଏ। ପ୍ୱାହାଡ଼ ଓ ଶିଖରରେ ଏମେଘ ବର୍ଷା କରି ଝରିଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଜା ମେଘ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମେଘର ଅବିରତ ଗର୍ଜନରେ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଅଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହିଠି ମାଳା ଋତୁ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଏମେଘରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି। ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକ ମେଘ ପଖ ଅନୁସାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ରଖିଥିବା, ଭଲ ଚାହିଁଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏମେଘ କଳ୍ପ ଶେଷର ବର୍ଷାର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିର ନିୟନ୍ତ୍ରକ। ଏମେଘ ଅନେକ ଆକୃତି ଓ ରୂପ ନେଇ ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠ ଭରିଦିଏ। ଆଦି କାଳର ଭାଗି ଯାଇଥିବା ଅଣ୍ଡୁରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ମେଘ ଅଣ୍ଡୁର ଖୋଲା ଭାଗ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଏମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରି ଦିଗର ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ମେଘର ଏକ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏକ ଉତ୍ସ—ସେହି ହେଉଛି ଜଳ। ଅନ୍ୟ ମେଘ ବର୍ଫ ଓ ବର୍ଷା ଝାଡ଼ି ଦେଇ ଖେତ ଉପଜାଇଥାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଯିଏ ଆକାଶ ମାନେ ଚଳିଥାଏ, ସେ ଧନ୍ୟ। ଚାରି ଦିଗର ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ତୃଣାଳି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣରେ ହେମକୂଟ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ନଗର ଅଛି।