ଏହି ସଂସାରର ଅବିରତ ଚଳାଚଳ ଯେଉଁମାନେ ଜାରି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆଶା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଉତ୍ତରପରି ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ୍ପରା ଚାଲିଥାଏ । ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟାଶୀହଜାର ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ କର୍ମରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପରିଚାଳନା କରି ଶ୍ମଶାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ନିଜର ରୁଚି, ଦ୍ୱେଷ, କ୍ରିୟା ଏବଂ ସମ୍ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଏଉଁ ଦୁଇଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଗୋଟିଏ ନାଗପଥର ଉତ୍ତରେ, ଅନ୍ୟଟି ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ । ସେଠି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୂପେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ । ଏଠି ଆଉ ଅଷ୍ଟାଶୀହଜାର ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ଶୁକ୍ର ଉର୍ଧ୍ୱଗତ କରିଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ସମ୍ଭୋଗ ଏବଂ ଜଗତ ସହ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କରୁ ବିରତ ରହିଥିଲେ । ଆଉ କେତେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଧ୍ୱନିର ଦୋଷ ଦେଖି, ଅନାସକ୍ତ ଭାବେ ସଂଯୋଗ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଅମରତ୍ୱର ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି । କିଛି ଲୋକ କର୍ମ ଓ ଅକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବିଶିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପରାଧ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଧ୍ରୁବ ଏଠି ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଧ୍ରୁବ ପରି ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଗାମୀ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କହିବି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଚଳନ କେମିତି ହୁଏ, ତାହା ମୁଁ କହିବି । ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଚଳନ, ଯୁଗ୍ମ, ବିଚ୍ଛେଦ, ଏବଂ କାଳାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଗତି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏନି—ଏହି ସବୁ ଧ୍ରୁବ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଆମେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ମହାନଭାଉ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ । ଯେଉଁ ବିଷୟ ସ୍ୱୟଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉଛି, ତଥାପି ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ଧ୍ରୁବ । ଧ୍ରୁବ, ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆକାଶରେ ଅଚଳ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଚକ୍ରବାତ ଭାବେ ଘୂରିଥାନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା ସହ ଏକାସାଥି ଗତି କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସମ୍ମିଳନ, ବିଚ୍ଛେଦ, ଚଳନ ଓ ଗତିପଥ ସମସ୍ତ କିଛି ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ବିଷୁବ ଦିନ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ—ସମସ୍ତ ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଗତ । ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଧ୍ରୁବ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ଜଗତର ତେଜୋମୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାଳାଗ୍ନି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ଜାଳ ଦ୍ୱାରା, ବାୟୁ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେ ପାଣି ଶୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେହି ପାଣି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ । ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଯେଉଁ ପାଣି ଝରିଥାଏ, ସେହି ପ୍ରକୃତି ଉଦ୍ଭିଦରେ ରହିଥାଏ । ଏଭଳି ଜଳ ଆବାରି ଉପରକୁ ଉଠିବା ଓ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା ଘଟିଥାଏ । ଏହି ଭ୍ରମ ଜଗତର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିତ । ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସହସ୍ରନେତ୍ର ଭଗବାନ, ସେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଚାଲିଥିବା ଦେଖନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଜଳ, ଯେଉଁଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆକାଶର ମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଥାଏ, ସେହି ସମସ୍ତ ଚଳନ ଏଭଳି ଚାଲିଥାଏ । ତାପ ଦେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୀତଳତା ଦେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର । ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାବନ ରୂପେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେଉଁ ଜଳ ଅଛି, ସେହି ଜଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ । ଏହି ଜଳ ବାଷ୍ପ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏଠାରୁ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ଏବଂ କୌଣସି ଆଶା ରହି ନାହିଁ । ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଏହି ଜଗତ ଚଳିଛି, ଏହି ଚକ୍ର ଅବିରତ ଭାବେ ଚାଲି ଆସୁଛି ।