ଏବେ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଗତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ପ୍ରଭାରେ, ତାଙ୍କର ଗତିପଥ ସହିତ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶକୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ପରିଧି ସମାନ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଲୋକର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ଓ ଏହା ପୃଥିବୀରୁ ଉଦୟ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ‘ମହୀ’ ଶବ୍ଦଟି ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉପଲକ୍ଷ କରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିପଥରେ କେତେ ଯୋଜନା ଅଛି, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଶିଖ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିପଥର ବ୍ୟାସ ତାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ତିନି ଗୁଣା ଅଟେ, ଓ ଏହି ଅନୁସାରେ ପରିଧି ମାପାଯାଏ। ପୃଥିବୀର ମାପ ଓ ତାହାର ଯୋଜନା ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି। ଏହି ପୁରାଣରେ ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତୃତି ଗଣନା କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଅତିତରେ ଅହଂକାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରୟାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସମାନ। ଏହିପରି, ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଭାଗକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁପରି ଅଛି, ତାହା ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ ଓ ଅଧା କୋଟି କୋଟି ଯୋଜନା ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୃଥିବୀର ଅର୍ଧ ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଜନାର ଶିରୋଭାଗରୁ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଏପରି, ଏଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନାରୁ ନିନ୍ନ ଅନ୍ନନବେ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଛି। ଯୋଜନାର ଶିରୋଭାଗରୁ ଏଗାର କୋଟି ଯୋଜନା ଗଣନା କରାଯାଏ। ଏଭଳି, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପରିଧି ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ପୃଥିବୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ବିତରଣ ତାହାର ଗତିପଥ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଅବସ୍ଥିତି ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପର ଉପରେ ଲୋକମାନେ ଛତା ପରି ଚକ୍ରାକାର ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡ଼ିଏର ମାପ, ଯେଉଁପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁଵର୍ଲୋକ ଓ ତୃତୀୟ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗ ନିଜେ ନିଜେ ସ୍ଥାପିତ। ଏହି ସାତ ଲୋକ ଛତା ପରି ଆକୃତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ତାହାକୁ ବାହ୍ୟ ଭାଗରେ ଦଶମାଂଶ ଅଧିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଘେରି ରହିଛି। ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡ଼ିଏର ଚାରିପଟେ ଘନ ଉଦଧି ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଉଦଧିର ପାର ଉପରେ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ ପ୍ରଭାରେ ଏହା ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟୁରେ ଭଳି ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଟେ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପ୍ରାକୃତିକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଅଟେ। ଏବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ପୁରାତନ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଅନୁକ୍ରମରେ ବିବରଣା କରିବି। ମେରୁର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଏହିପରି ମାନସା ପର୍ବତର ଶିଖରରେ; ପୁନଃ ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଓ ମାନସାର ଶିଖରରେ; ପୁନଃ ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଓ ମାନସାର ଶିଖରରେ; ଜଳଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଦେବତା ବରୁଣ ସୁଖ ନାମକ ନଗରରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ନଗର ମହେନ୍ଦ୍ରର ନଗର ସମାନ; ସୋମ ପାଇଁ ବିଭାବରୀ ନାମକ ନଗର ଅଛି। ଏହି ନଗରମାନେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଓ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ। ଏବେ ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଳାଚଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ରକୁ ନେଇ ସତତ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ବୈ୵ସ୍ୱତ ଲୋକରେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ; ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖାଯାଏ। ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କିମ୍ବା ବରୁଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଦୟ ଦେଖାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅପରାହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ...