ଏହିପରି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ବିବର୍ତ୍ତନରେ ପ୍ରଥମେ ଭୂର୍ଲୋକ, ତାପରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଏବଂ ସେହିପରି ମହର୍ଲୋକ ଆସିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ସୀମା ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ, ଏହା ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୀମାବଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକୃତି ଏଭଳି ଅଟୁଟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ—ଉପର, ତଳେ, ଚାରିପାଖରେ—ଅବିନାଶୀ କାରଣତ୍ମକ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ପରସ୍ପରକୁ ସମର୍ଥନ କରେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିରେ ରହିଥାଏ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଟି ଚାରିପାଖରେ ଘନ ସାଗରରେ ବେଢ଼ାଯାଇଛି। ସେହି ସାଗରର ବାହାରେ ଏହାର ଘନତା ଏବଂ ମଣ୍ଡଳ ଉପରକୁ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ଅଗ୍ନିର ଅଞ୍ଚଳ ଗୋଳାକାର ରୂପରେ, ଲୋହା ମାସ୍ତ୍ର ଭଳି ଚାରିପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଘନ ବାୟୁ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ସମର୍ଥନ କରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଁଡ଼ାଇଛି। ଏହି ମହାତ୍ମା ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ସେ ଅନନ୍ତ, ସ୍୵ୟଂସିଦ୍ଧ, ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରେ ବିସ୍ତୃତ ଅସୀମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଛି। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଲେନଦେନର ପାରାପାରି ଅତୀତ। ଏହିଠାରେ ଅନନ୍ତ ଦେବଙ୍କର ମହାବାସ, ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ସୀମା ଅବସ୍ଥିତ। ମହାଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସୀମାଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି। ଏହିଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱର ଲୋକବଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସପ୍ତ ତଳ ଅଛି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପରିମାଣ, ଏହି ହେଉଛି ସଂସାରର ସାଗର। ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସ୍ୱରୂପ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ନିଜସ୍ୱ ଧର୍ମ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଅତି ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅନନ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କର ମନୋମୟ ଶରୀର। ଏହି ଅନନ୍ତତା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଯିଏ ପଦ୍ମନାଭ ବୋଲି ପରିଚିତ, ସେଠି ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି। ପୃଥିବୀରେ, ପାତାଳରେ, ଆକାଶରେ, ବାୟୁରେ, ଅଗ୍ନିରେ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ସେଇ ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସେବନା କରାଯାଏ। ସମର୍ଥକ ଏବଂ ସମର୍ଥିତ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ବିକାର ଏହି ଅବ୍ୟୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦେଖାଏ। ପୂର୍ବର ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଅବିଭକ୍ତ ଥିଲେ, ପରେ ଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥକ୍କରଣ ହୁଏ। ଗୁଣମାନଙ୍କର ସଂଚୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରଥକ୍କରଣ ଘଟେ। ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରୁ ଉପରେ ଓ ତାହାଠାରୁ ଆଉ ଉପରେ ଯେଉଁ ତେଜ ଅଛି, ସେତିକି ପୃଥିବୀ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଯେପରି ଛୋଟ ପାତ୍ର ବଡ଼ ପାତ୍ର ଭିତରେ ଥାଏ, ସେପରି ତେଜର ବିଭାଗମାନେ ଆକାଶ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଭାବରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଛନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭୂତମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବେଚିତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୂତମାନେ ଲୟ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କରି ଯେଉଁ ବିଭାଗମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ କାରଣ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଏକତାର ଅଂଶ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସପ୍ତ ସାଗରର ଖଣ୍ଡ ଯଥାର୍ଥରେ ଏଭଳି ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମର ଯୁଗଳ ମୂର୍ତ୍ତିର କେବଳ ଏକ ଅଂଶରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ। ଏପରି ସପ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରଜାମାନେ ଏକଠା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ପୃଥିବୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏତିକି ଶୁଣିବା ଯଥେଷ୍ଟ।